Archive for the tag 'tri túc'



THIÊN HẠ [46]

April 4th, 2009

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BỐN MƯƠI SÁU

 天下有道,卻走馬以糞。天下無道,戎馬生於郊。禍莫大於不知足,咎莫大於欲得。故知足之足,常足矣。

PINYIN

 tiānxià yǒu dào,què zǒu mǎ yǐ fèn。tiān xià wú dào,róng mǎ shēng yú jiāo。huo mo dà yú bù zhī zú,jiù mo dà yú yù dé。gù zhī zú zhī zú,cháng zú yǐ。

PHIÊN ÂM

Thiên hạ hữu đạo, khước tẩu mã dĩ phẩn. Thiên hạ vô đạo, nhung mã sanh ư giao 。 Họa mạc đại ư bất tri túc, cữu mạc đại ư dục đắc. Cố tri túc chi túc, thường túc hĩ.

ANH NGỮ

daotechingContentment

When the world lives in accord with the Way,
horses work on farms.
When the world does not live in accord with the Way,
the cavalry practices on battlefields.

The greatest temptation to crime is desire.
The greatest curse is discontent.
The greatest calamity is greed.
Whoever is content with contentment is always content.

Translated by Sanderson Beck,

DỊCH NGHĨA

Thiên hạ có đạo [các nước không gây chiến với nhau] thì ngựa tốt không dùng vào chiến tranh mà dùng vào việc cày cấy; thiên hạ vô đạo thì ngựa dùng vào chiến tranh và ngựa mẹ sinh con ở chiến trường [mà không sinh ở nhà].
[Do đó mà xét thì] họa không gì lớn bằng không biết thế nào là đủ, hại không gì bằng tham muốn cho được nhiều [đi chiếm nước ngoài] cho nên biết thế nào là đủ và thỏa mãn về cái đủ đó thì mới luôn luôn đủ.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

THIÊN HẠ [44]

August 16th, 2008

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BỐN MƯƠI BỐN

名與身孰親?身與貨孰多?得與亡孰病?是故,甚愛必大費,多藏必厚亡。知足不辱,知止不殆,可以長久。

PINYIN

míng yǔ shēn shú qīn ?shēn yǔ huo shú duō ?dé yǔ wáng shú bìng ?shì gù ,shén ài bì dàfèi ,duō cáng bì hòu wáng 。zhī zú bù rǔ ,zhī zhǐ bù dài ,kěyǐ chángjiǔ 。

PHIÊN ÂM

Danh dữ thân thục thân ? thân dữ hóa thục đa ? đắc dữ vong thục bệnh ? thị cố, thậm ái tất đại phí, đa tàng tất hậu vong. Tri túc bất nhục, tri chỉ bất đãi, khả dĩ trường cửu.

ANH NGỮ

daotechingAs for your name and your self, which is the dearer?
As for your self and your wealth, which is the more to be prized?
As for gain or loss, which is more painful?
Thus, extreme love leads to great cost.
Much storage leads to heavy loss.
To know when to have enough is to be immune from disgrace.
To know when to stop is to be preserved from danger.
Only thus can you last long.

Translated by Tien Cong Tran,
Book of Laozi

DỊCH NGHĨA

Danh tiếng với sinh mệnh cái nào quý? Sinh mệnh với của cải cái nào quan trọng?
Được danh lợi mà mất sinh mệnh, cái nào hại? Cho nên ham danh quá thì phải hao tổn nhiều, chứa của cải nhiều thì mất mát nhiều. Biết thế nào là đủ (tri túc) thì không nhục, biết lúc nào nên ngừng thì không nguy mà có thể sống lâu được.

LỜI BÀN

Chương này khuyên chúng ta “khinh vật quý sinh” như Dương Chu. Tri túc là thái độ chung của đa số các triết gia Trung Hoa, có thể nói của dân tộc Trung Hoa nữa. Nó là điều kiện cốt yếu của hạnh phúc. Chúng ta nhớ những châm ngôn: Tri túc tiện túc, đãi túc hà thời túc? (Biết thế nào là đủ thì sẽ thấy đủ, đợi cho có đủ thì bao giờ mới đủ) và “Nhân dục vô nhai, hồi đầu thị ngạn” (Lòng dục của con người không có bờ bến, nhưng nếu nhìn lại phía sau mình thì đó là bờ bến đấy).

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

THIÊN THƯỢNG [33]

March 23rd, 2008

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BA MƯƠI BA

知人者智,自知者明﹔勝人者有力,自勝者強。知足者富。強行者有志。不失其所者久。死而不亡者壽。

PINYIN

zhīrén zhě zhì,zìzhī zhě míng﹔shèng rén zhě yǒu lì,zì shèng zhě qiáng。zhīzú zhě fù。qiángxíng zhě yǒuzhì。bùshī qí suǒ zhě jiǔ。sǐ ér bù wáng zhě shòu。

PHIÊN ÂM

Tri nhân giả trí , tự tri giả minh ﹔ thắng nhân giả hữu lực , tự thắng giả cường 。 Tri túc giả phú 。 cường hành giả hữu chí 。 Bất thất kì sở giả cửu 。 Tử nhi bất vong giả thọ 。

ANH NGỮ

Inner Power
daotechingThose who know others are wise.
Those who know themselves are enlightened.
Those who overcome others require force.
Those who overcome themselves need strength.
Those who are content are wealthy.
Those who persevere have will power.
Those who do not lose their center endure.
Those who die but maintain their power live eternally.

Translated by Sanderson Beck, Terebess Asia Online

DỊCH NGHĨA

Kẻ biết người là người khôn, kẻ tự biết mình là người sáng suốt. Thắng được người là có sức mạnh, thắng được mình là kiên cường. Kẻ tri túc (biết thế nào là đủ) là người giàu; kẻ mạnh mẽ [hoặc gắng sức] làm là người có chí. Không rời nơi chốn của mình [tức đạo] thì được lâu dài; chết mà không mất [đạo] là trường thọ..

LỜI BÀN

 

Câu cuối: không mất đạo có nghĩa là mình hòa đồng với đạo thì cùng với đạo trường tồn. Các đạo gia đời sau hiểu lầm câu đó nên tìm thuốc trường sinh và thực hành lối tu tiên.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

TỪ NGỮ

  • 知人 tri nhân [zhīrén] biết người [thuộc verb objiect – động tân ly hợp từ] 〈văn ngôn〉 assess people

  • 自知 tự tri [zìzhī] v. tự biết chính mình

  • 知足 tri túc [zhīzú] biết đủ [thuộc verb objiect – động tân ly hợp từ]

  • 强行 cường hành [qiángxíng] v. force, kẻ có lực lượng, có sức mạnh

  • 有志 yǒuzhì v.o. có khát vọng, có thiện chí, be ambitious; have aspirations

  • 不失 bất thất [bùshī] adv. hẳn là thế, tất nhiên, dĩ nhiên, chắc, nhất định, certainly