Archive for the tag 'Nhan Thành'



TỀ VẬT LUẬN [1]

January 8th, 2008

CHƯƠNG HAI

MỌI VẬT NGANG NHAU

【齊物論第二】  

南郭子綦隱机而坐,仰天而噓,荅焉似喪其耦。顏成子游立侍乎前,曰:「何居乎?形固可使如槁木,而心固可使如死灰乎?今之隱机者,非昔之隱机者也?」子綦曰:「偃,不亦善乎,而問之也!今者吾喪我,汝知之乎?汝聞人籟而未聞地籟,汝聞地籟而未聞天籟夫!」子游曰:「敢問其方。」子綦曰:「夫大塊噫氣,其名為風。是唯無作,作則萬竅怒呺。而獨不聞之寥寥乎?山林之畏佳,大木百圍之竅穴,似鼻,似口,似耳,似枅(笄),似圈,似臼,似洼者,似污者;激者、謞者、叱者、吸者、叫者、譹者、宎者、咬者,前者唱于而隨者唱喁。泠風則小和,飄風則大和,厲風濟則眾竅為虛。而獨不見之調調,之刀刀乎?」子游曰:「地籟則眾竅是已,人籟則比竹是已,敢問天籟。」子綦曰:「夫吹萬不同,而使其自已也。咸其自取,怒者其誰耶?」。

PHIÊN ÂM

Tề vật luận đệ nhị

Nam Quách Tử Kì ẩn cơ nhi toạ ,ngưỡng thiên nhi hư , đáp yên tự táng kì ngẫu . Nhan Thành Tử Du lập thị hồ tiền ,viết :「hà cư hồ ?hình cố khả sử như cảo mộc ,nhi tâm cố khả sử như tử hôi hồ ? kim chi ẩn ky giả ,phi tích chi ẩn ky giả dã ?」Tử Kì viết :「yển ,bất diệc thiện hồ ,nhi vấn chi dã !kim giả ngô táng ngã ,nhữ tri chi hồ ? nhữ văn nhân lại nhi vị văn địa lại ,nhữ văn địa lại nhi vị văn thiên lại phu !」Tử Du viết :「cảm vấn kì phương .」ử kì viết :「phu đại khối y khí ,kì danh vi phong .thị duy vô tác ,tác tắc vạn khiếu nộ hào, nhi độc bất văn chi liêu liêu hồ ?sơn lâm chi uỷ giai ,đại mộc bách vi chi khiếu huyệt , tự tị , tự khẩu ,tự nhĩ ,tự kê,tự khuyên ,tự cữu ,tự oa giả ,tự ô giả ;kích giả , hao giả , sất giả ,hấp giả , khiếu giả , hạo giả , yểu giả , giảo giả ,tiền giả xướng vu nhi tuỳ giả xướng ngụ .linh phong tắc tiểu hoà ,phiêu phong tắc đại hoà ,lệ phong tế tắc chúng khiếu vi hư .nhi độc bất kiến chi điều điều ,chi điêu điêu hồ ?」Tử Du viết :「địa lại tắc chúng khiếu thị dĩ ,nhân lại tắc tỉ trúc thị dĩ ,cảm vấn thiên lại .」Tử Kì viết :「phu xuy vạn bất đồng ,nhi sử kì tự dĩ dã .hàm kì tự thủ , nộ giả kì thuỳ da ?」

DỊCH NGHĨA

Nam Quách Tử Kỳ ngồi tựa cái bàn con, ngước mắt lên trời, thở dài, như người mất hồn.
Nhan Thành Tử Du đứng hầu một bên, hỏi:
– Sao thầy tới nỗi như vậy? Hình hài như một cây khô mà tinh thần thì như tro tàn? Người tựa vào bàn lúc này với người tựa vào bàn lúc nãy, không phải là cùng một người sao?
Tử Kỳ đáp:
– Anh Yển, anh hỏi như vậy là phải? Thầy đã tự quên thầy, anh biết không? Anh đã được nghe tiếng sáo của người mà chưa được nghe tiếng sáo của đất; hoặc đã được nghe tiếng sáo của đất mà chưa được nghe tiếng sáo của trời (thiên lại).
– Xin thầy giảng cho con thế nào là nghĩa làm sao?
– Đất thở thì thành gió. Gió không thổi thì thôi, đã thổi thì cả vạn hàng lỗ đều gào thét lên. Anh có nghe gió hú bao giờ chưa? Trên rừng núi cao ghê gớm có những cây lớn chu vi được cả trăm gang tay, thân cây có hang có lỗ, như lỗ mũi, lỗ tai hoặc miệng người; lại có những lỗ (vuông) như lỗ đục trong các đà ngang, hoặc lỗ mắt cáo; có lỗ như miệng cối, như ao sâu, như vũng cạn. Gió thổi thì những lỗ ấy phát ra những tiếng khác nhau, có khi như tiếng nước chảy ào ào, như tiếng tên bay vút vút; có khi như thiếng thú gầm, như tiếng thở nhẹ; có khi như tiếng người mắng mỏ, khóc lóc, than thở; có khi như tiếng chim ríu rít, như tiếng người đi trước hô, người đi sau đáp. Gió hiu hiu thổi thì nghe du dương; gió lớn nổi lên thì nghe ào ào. Gió lớn ngừng rồi, các hang lỗ lại im lặng, mà anh có thấy cành lá lúc đó chỉ hơi lay động không?
Tử Du thưa:
– Vậy tiếng sáo của đất (tức âm nhạc của đất) là do các hang lỗ cả, cũng như tiếng sáo của người là do các ống trúc. Thế còn tiếng sáo của trời, xin thầy giảng cho con.
Tử Kỳ đáp:
– Tiếng sáo của trời gồm những thanh âm biến hóa cả vạn cách mà mỗi thanh âm chỉ tự nó phát ra mà thôi. Nhưng ai khiến cho các thanh âm đó tự nhiên phát ra như vậy?

Nguyễn Hiến Lê dịch

CHÚ THÍCH

(1) Có sách dịch là mười trượng

>>——————————————-

Trang Tử Nam Hoa Kinh
Nguyễn Hiến Lê
Nhà xuất bản văn hoá

Về việc xuất bản sách Nguyễn Hiến Lê

Nhà văn quá cố Nguyễn Hiến Lê có trên một trăm tác phẩm đã đăng ký tại Hãng Bảo hộ tác quyền Tác giả Việt Nam thuộc bộ Văn Hoá số 189/VH/HBH ngày 16-12-1988.
Nhà xuất bản nào muốn in sách Nguyễn Hiến Lê xin tiếp xúc để thương lượng với ông Lê Ngộ Châu và ông Nguyễn Q. Thắng là những người được ủy nhiệm hợp pháp, đại diện cho gia đình nhà văn Nguyễn Hiến Lê.

Điạ chỉ:
160 Nguyễn Đình Chiểu, Quận 3
256/20/42 CMT8, P.5, Q. Tân Bình – TP HCM

>>——————————————–

Cuốn sách Trang tử Nam Hoa Kinh của Nguyễn Hiến Lê chỉ có phần dịch nghĩa, còn phần nguyên văn chữ Hán và Hán Việt do Hoa Sơn bổ sung . Các bậc nho học nếu thấy có gì sai sót về nguyên tác hoặc Hán Việt thì xin vui lòng chỉ bảo cho.
Xin đa tạ

Hoa Sơn