Archive for the tag 'chu công'



Vô dật

December 1st, 2007

KINH THƯ

《無逸》

周公曰:「嗚呼!君子所,其無逸。先知稼穡之艱難,乃逸,則知小人之依。相小人,厥父母勤勞稼穡,厥子乃不知稼穡之艱難,乃逸,乃諺既誕,否則侮厥父母,曰:『昔之人無聞知。』」

《vô dật 》

 

Chu Công viết :” Ô hô !Quân tử sở, kì vô dật. Tiên tri giá sắc chi gian nan, nãi dật, tắc tri tiểu nhân chi y. Tướng tiểu nhân, quyết phụ mẫu cần lao giá sắc, quyết tử nãi bất tri giá sắc chi gian nan, nãi dật, nãi ngạn kí đản, phủ tắc vũ quyết phụ mẫu, viết :『tích chi nhân vô văn tri』”

Thượng thư: Vô dật

Tác giả – Tác phẩm

Kinh thư hay thượng thư là một bộ sách trong hệ thống Ngũ Kinh của Nho gia, sưu tập những văn kiện chính trị, quân sự văn hóa… của Trung Quốc cổ đại, trong khoảng thời gian từ thời Nghiêu Thuấn cho tới Tây Chu, tương truyền cũng có qua tay san định của Khổng Tử, ban đầu có tới 100 thiên, nay chỉ còn 30 thiên.  Đoạn trên đây trích từ thiên “Vô dật”, là lời của Chu Công khuyên vua Thành Vương, đại ý nói kẻ làm vua trị dân phải biết nghĩ tới nỗi khổ và lo cho đời sống của dân, không được ham sự an nhàn và hưởng thụ.

DỊCH NGHĨA:

Chớ có nhàn rỗi
 
Chu Công nói: ” Nơi người quân tử ở là chớ có rỗi! Biết trước cái khó khăn của sự gieo cấy rồi mới nhàn rỗi thì biết nơi nương tựa của dân hèn.  Xem bọn dân hèn: cha mẹ nó siêng chăm gieo cấy.  Con nó lại không biết trước cái khó nhọc của gieo cấy rồi mới nhàn rỗi nên nói xổng, nói càn, không thì khi cha mẹ nó, nói rằng: ‘Người hồi trước chẳng nghe, biết gì cả! ‘ ”
 
Nhượng Tống dịch
Thượng thư, NXB Tân Việt 1963

TỪ NGỮ

其無 (kỳ) là phó từ biểu thị khuyến lệnh: (kỳ vô dật!)
乃 (nãi): mới, rồi mới (liên từ)
依 (y) trong bài là động từ được dùng như danh từ thông (qua hiệu quả của trợ từ kết cấu 之)
厥 (quyết) (đại từ) Của nó, kia, mình, dùng như chữ 其 làm định ngữ: 厥父母 = 其父母, 厥子 = 其子
否则[-則] fǒuzé conj. otherwise; if not; or else (phủ tắc): nếu không thì.