Archive for February, 2008



THIÊN THƯỢNG [31]

February 29th, 2008

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BA MƯƠI MỐT

夫佳兵者,不祥之器。物或惡之,故有道者不處。君子居則貴左,用兵則貴右,故兵者非君子之器。不祥之器,不得已而用之,恬淡為上。勝而不美,而美之者,是樂殺人。夫樂殺人者,則不可得志于天下矣。吉事尚左,凶事尚右。偏將軍居左,上將軍居右,言以喪禮處之。殺人之眾,以悲哀泣之,戰勝以喪禮處之。

PINYIN

fū jia bīng zhě,bùxiáng zhī qì。wù huo è zhī,gù yǒu dào zhě bù chù。jūnzǐ jū zé guì zuǒ,yòng bīng zé guì yòu,gù bīng zhě fēi jūn zǐ zhī qì。bù xiáng zhī qì,bù dé yǐ ér yòng zhī,tiándàn wèi shàng。shèng ér bù měi,ér měi zhī zhě,shì yuè shā rén。fū yuè shā rén zhě,zé bùkě dézhì yú tiānxià yǐ。jí shì shàng zuǒ,xiōng shì shàng yòu。piān jiāngjūn jū zuǒ,shàngjiāng jūn jū yòu,yán yǐ sāng lǐ chù zhī。shārén zhī zhòng,yǐ bēiāi qì zhī,zhànshèng yǐ sāng lǐ chù zhī。

PHIÊN ÂM

Phù giai binh giả ,bất tường chi khí 。Vật hoặc ố chi ,cố hữu đạo giả bất xử 。Quân tử cư tắc quý tả ,dụng binh tắc quý hữu ,cố binh giả phi quân tử chi khí 。Bất tường chi khí ,bất đắc dĩ nhi dụng chi ,điềm đạm vi thượng 。Thắng nhi bất mĩ ,nhi mĩ chi giả ,thị lạc sát nhân 。Phù lạc sát nhân giả ,tắc bất khả đắc chí ư thiên hạ hĩ 。Cát sự thượng tả ,hung sự thượng hữu 。Thiên tương quân cư tả ,thượng tương quân cư hữu ,ngôn dĩ tang lễ xử chi 。Sát nhân chi chúng ,dĩ bi ai khấp chi ,chiến thắng dĩ tang lễ xử chi 。

ANH NGỮ

Sharp weapons are inauspicious instruments…
Sharp weapons are inauspicious instruments.
Everyone hates them.
Therefore the man of the Way is not comfortable with them.
In the domestic affairs of the gentleman
The left is the position of honor.
In military affairs the right is the position of honor.
Since weapons are inauspicious instruments, they are not the instruments of the gentleman
So he uses them without enjoyment
And values plainness.
Victory is never sweet.
Those for whom victory is sweet
Are those who enjoy killing.
If you enjoy killing, you cannot gain the trust of the people.
On auspicious occasions the place of honor is on the left.
On inauspicious occasions the place of honor is on the right.
The lieutenant commander stands on the left.
The commander-in-chief stands on the right.
And they speak, using the funerary rites to bury them.
The common people, from whom all the dead have come
Weep in lamentation.
The victors bury them with funerary rites.

Translated by Charles Muller, Tōyō Gakuen University

DỊCH NGHĨA

Đa số các nhà hiệu đính đều cho rằng chương này chỉ có đoạn giữa – “cố binh giả phi quân tử chi khí” đến “tắc bất khả đắc chí ư thiên hạ hĩ” là lời “kinh“, lời của Lão Tử, ngoài ra toàn là lời chú thích cả, rõ ràng nhất là đoạn cuối có chữ ngôn (ngôn dĩ tang lễ xử chi); ngôn là “có ý nói rằng”, là lời giải thích.
Lời kinh và lời chú thích xen lẫn nhau, cho nên ý nghĩa lộn xộn, đáng lẽ nên đưa đoạn giữa đó lên đầu, thì có lý hơn, nhưng các bản cũ đều chép như vậy, nên không sắp đặt lại nữa.

LỜI BÀN

 

Vì binh khí là vật bất tường (chẳng lành, gây họa), ai cũng ghét cho nên người giữ đạo không thích dùng nó. Người quân tử ở nhà thì trọng bên trái, khi dùng binh thì trọng bên phải.
Binh khí không phải là của người quân tử, là vật bất tường, cho nên bất đắc dĩ phải dùng nó, mà dùng đến thì điềm đạm (bình tĩnh, giữ được hòa khí, tránh cực đoan) là hơn cả. Thắng cũng không cho là hay, nếu cho là hay tức là thích giết người. Kẻ nào thích giết người thì không thực hiện được lý tưởng trị thiên hạ).
Việc lành thì trọng bên trái, việc dữ thì trong bên phải. Phó tướng ở bên trái, thượng tướng ở bên phải, như vậy có nghĩa là coi việc dùng binh như một tang lễ. Giết hại nhiều người thì nên lấy lòng bi ai mà khóc; chiến thắng thì nên lấy tang lễ mà xử.

Bên trái là dương, bên phải là âm; dương thì sinh, âm thì sát, cho nên người quân tử khi ở nhà thì trọng bên trái (bên sinh); nhưng khi dùng binh, phải giết người, thì lại trọng bên phải, và để viên thượng tướng ở bên phải, viên phó tướng ở bên trái. Trong các tang lễ cũng vậy, trọng bên phải hơn bên trái, vì tang lễ là việc hung.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

TỪ NGỮ

  • bất tường 不祥 【bùxiáng】 ominous; gở, báo điềm xấu; xấu, đáng ngại; inauspicious.
  • quân tử 君子 【jūnzǐ】  man of noble character; gentleman
  • điềm đạm 恬淡/澹 【tiándàn】  indifferent to fame/gain
  • đắc chí 得志 【dézhì】 have one’s ambition fulfilled

THIÊN THƯỢNG [30]

February 23rd, 2008

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BA MƯƠI

以道佐人主者,不以兵強天下,其事好還:師之所處,荊棘生焉。大軍之后,必有凶年。善者果而已,不以取強。果而勿矜,果而勿伐,果而勿驕,果而不得已,果而勿強。物壯則老,是謂不道,不道早已。

PINYIN

yǐ dào zuǒ rén zhǔ zhě,bù yǐ bīng qiáng tiānxià,qí shì hǎo huán:shī zhī suǒ chù,jīngjí shēng yān。dà jūn zhī hòu,bì yǒu xiōngnián。shàn zhě guǒ ér yǐ,bù yǐ qū qiáng。guǒ ér wù jīn,guǒ ér wù fá,guǒ ér wù jiāo,guǒ ér bù dé yǐ,guǒ ér wù qiáng。wù zhuàng zé lǎo,shì wèi bù dào,bù dào zǎo yǐ

PHIÊN ÂM

Dĩ đạo tá nhân chủ giả ,bất dĩ binh cường thiên hạ ,kì sự hảo hoàn :sư chi sở xử ,kinh cức sanh yên 。 Đại quân chi hậu ,tất hữu hung niên 。 Thiện giả quả nhi dĩ ,bất dĩ thủ cường 。 Quả nhi vật căng ,quả nhi vật phạt ,quả nhi vật kiêu ,quả nhi bất đắc dĩ ,quả nhi vật cường 。 Vật tráng tắc lão ,thị vị bất đạo ,bất đạo tảo dĩ 。.

ANH NGỮ

If you used the Way as a principle for ruling…
If you used the Way as a principle for ruling
You would not dominate the people by military force.
What goes around comes around.
Where the general has camped
Thorns and brambles grow.
In the wake of a great army
Come years of famine.
If you know what you are doing
You will do what is necessary and stop there.
Accomplish but don’t boast
Accomplish without show
Accomplish without arrogance
Accomplish without grabbing
Accomplish without forcing.
When things flourish they decline.
This is called non-Way
The non-Way is short-lived.

Translated by Charles Muller, Tōyō Gakuen University

DỊCH NGHĨA

Người giữ đạo mà phò vua thì không dùng binh lực để mạnh hơn thiên hạ. Vì việc như vậy thường hay quay ngược trở lại [hiếu chiến thì lại chết vì chiến tranh].
Quân đội đóng ở đâu, gai góc mọc ở đấy. Sau trận chiến tranh lớn, tất bị mất mùa.
Người khéo dùng binh hễ có hiệu quả, đạt được mục đích thì thôi, không dám ỷ mạnh hơn thiên hạ. Đạt được mục đích mà không tự phụ, đạt được mục đích mà không khoe công, đạt được mục đích mà không kiêu căng, đạt được mục đích mà bất đắc dĩ, đạt được mục đích mà không lấy làm mạnh.
Vật gì cũng vậy, cường tráng rồi thì sẻ già, như vậy cường tráng là không hợp với đạo. Không hợp đạo thì sớm chết.

LỜI BÀN

 

Câu đầu, chữ “thủ” có bản chép là tác 作 (làm): giữ đạo mà làm vua. Chữ “cường” có thể đọc là “cưỡng” (ức hiếp [thiên hạ]); dưới cũng vậy [Câu thứ ba: đạt được mục đích thì thôi. Mục đích đó tất không phải là xâm lăng hay trừng phạt nước khác mà chỉ có thể là tự vệ.
Câu cuối: cường tráng không hợp với đạo vì đạo vốn nhu nhược.
Nên so sánh chương này với chương 68.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

TỪ NGỮ

荆棘 kinh cức [荊-] jīngjí n. ①thistles and thorns; brambles (gai góc)  ②difficult situation

凶年 hung niên xiōngnián n. famine year (năm đói kém)

quả [guǒ] fruit; (结果 jiéguǒ) result; 如果 rúguǒ if ②result; consequence ③resolute; determined

Ngọa Long ngâm

February 23rd, 2008

[kml_flashembed movie="http://video.google.com/googleplayer.swf?docid=3912698712464492382" width="400" height="326" wmode="transparent" /]

出自三国演义歌曲卧龙吟 :王健 :谷建芬
束发读诗书,修德兼修身。 仰观与俯察,韬略胸中存。 躬耕从未忘忧国,谁知热血在山林。 凤兮凤兮思高举,世乱时危久沉吟。 茅庐承三顾,促膝纵横论。 半生遇知己,蜇人感兴深。 明朝携剑随君去,羽扇纶巾赴征尘。 龙兮龙兮风云会,长啸一声舒怀襟。 天道常变易,运数杳谁寻。 成败在人谋,一诺竭忠悃。 丈夫在世当有为,为民播下太平春。 归去来兮我宿愿,余年还作陇亩民。 清风明月入怀抱,猿鹤听我再抚琴。
 

PHIÊN ÂM

Xuất tự tam quốc diễn nghĩa ca khúcngoạ long ngâm
Từ :Vương Kiện
Khúc :Cốc Kiến Phân

 

Thúc phát độc thi thư ,tu đức kiêm tu thân 。Ngưỡng quán dữ phủ sát ,thao lược hung trung tồn 。 Cung canh tòng vị vong ưu quốc ,thùy tri nhiệt huyết tại sơn lâm 。 Phượng hề Phượng hề tư cao cử ,thế loạn thời nguy cửu trầm ngâm 。 Mao lư thừa tam cố ,xúc tất túng hoành luận 。 Bán sanh ngộ tri kỉ ,triết nhân cảm hưng thâm 。 Minh triêu huề kiếm tùy quân khứ ,vũ phiến luân cân phó chinh trần 。 Long hề long hề phong vân hội ,trường khiếu nhất thanh thư hoài khâm 。 Thiên đạo thường biến dịch ,vận sổ yểu thùy tầm 。 Thành bại tại nhân mưu ,nhất nặc kiệt trung khổn 。 Trượng phu tại thế đương hữu vi ,vi dân bá hạ thái bình xuân 。 Quy khứ lai hề ngã túc nguyện ,dư niên hoàn tác lũng mẫu dân 。 Thanh phong minh nguyệt nhập hoài bão ,viên hạc thính ngã tái phủ cầm 。

DỊCH NGHĨA

【Ngọa Long ngâm là một ca khúc trong phim Tam Quốc diễn nghĩa.】 

Lời: Vương Kiện
Nhạc: Cốc Kiến Phân

Các bạn có bản dịch chính xác hơn bản dịch “lồng tiếng” trong đoạn phim trên, xin vui lòng gữi cho hoason[AT]gmail[dot]com

Cám ơn

3kingdom.jpg

Tài dữ bất tài

February 20th, 2008

莊子行於山中,見大木,枝葉盛茂,伐木者止其旁而不取也。問其故。曰:無所可用。莊子曰:此木以不材得終其天年。莊子出於山,舍於故人之家。故人喜,命豎子殺雁而 享之。豎子請曰:其一能鳴,其一不能鳴,請奚殺?主人曰:殺不能鳴者。
 
明日,弟子問於莊子曰:昨日山中之木,以不材得終其天年;今主人之雁,以不材死。先生將何處?莊子笑曰:周將取乎材與不材之間。材與不材之間,似之而非也,故未免乎累。

 

PHIÊN ÂM

Trang Tử hành ư sơn trung ,kiến đại mộc ,chi diệp thịnh mậu ,phạt mộc giả chỉ kì bàng nhi bất thủ dã 。Vấn kì cố 。viết :” vô sở khả dụng 。” trang tử viết :” thử mộc dĩ bất tài đắc chung kì thiên niên 。” Trang tử xuất ư san , xá ư cố nhân chi gia 。 Cố nhân hỉ ,mệnh thụ tử sát nhạn nhi hưởng chi 。 Thụ tử thỉnh viết :” kì nhất năng minh ,kì nhất bất năng minh ,thỉnh hề sát ?” chủ nhân viết :” sát bất năng minh giả 。”
Minh nhật ,đệ tử vấn ư Trang Tử viết :” tạc nhật sơn trung chi mộc ,dĩ bất tài đắc chung kì thiên niên ;kim chủ nhân chi nhạn ,dĩ bất tài tử 。Tiên sinh tương hà xử ?”  Trang Tử tiếu viết :” Chu tương thủ hồ tài dữ bất tài chi gian 。Tài dữ bất tài chi gian ,tự chi nhi phi dã ,cố vị miễn hồ lụy 。

Tác giả – Tác phẩm

Bài nầy trích ở đoạn đầu thiên “sơn mộc” (thuộc ngoại thiên) sách Trang tử, là một ngụ ngôn về thuật xử thế: muốn khỏi lụy thân, phải vượt lên trên cả tài và bất tài, hữu dụng và vô dụng, đồng hóa với Đạo mà tiêu dao trong khoảng bất chập mọi sự khen chê.

TỪ NGỮ

Tài 材: tài năng (dùng như 才)
Phạt: chặt, đốn
Chỉ: dừng lại
Xá: nghỉ lại, ngủ lại
Thụ tử: đứa nhỏ, đứa trẻ, thằng bé
Nhạn: con nhạn (có sách giải là con ngỗng)
Hưởng: thết đãi
Chu 周: Trang Chu (Trang Tử tự xưng)

NGỮ PHÁP

: nhờ (dĩ bất tài đắc chung kỳ thiên niên)
Kỳ: đặt trước số từ trong một đoạn liệt kê (kỳ nhất năng minh, kỳ nhất bất năng minh)
Hề: gì, nào, cái gì, cái nào, người nào … (đại từ nghi vấn) (Thỉnh hề sát?)

DỊCH NGHĨA

Tài và bất tài

Trang tử đi trong núi, thấy có cây lớn cành lá sum sê. Người đốn cây dừng lại bên cạnh mà không đốn. Hỏi lý do, thì người ấy đáp: “Vì không dùng được gì cả”. Trang Tử nói: “Cây nầy nhờ bất tài mà được sống trọn tuổi trời”.
Trang Từ sau ra khỏi núi, ghé nghỉ lại nhà một người quen. Người quen mừng rỡ, gọi trẻ giết ngỗng làm thịt đãi khách. Đứa trẻ thưa: “Một con biết kêu, một con không biết kêu, xin hỏi giết con nào?”. Chủ nhân đáp: “Giết con không biết kêu”.
Hôm sau, các học trò hỏi Trang Tử: “Hôm qua, cây trong núi nhờ bất tài mà được sống trọn tuổi trời, nay con ngỗng của chủ nhà vì bất tài mà chết. Tiên sinh định ở vào chỗ nào?”. Trang Tử cười đáp: “Chu nầy sẽ ở vào khoảng giữa tài và bất tài. Giữa tài và bất tài, có vẻ giống nhau đấy nhưng lại không phải, cho nên chưa tránh khỏi lụy”.

Trần Văn Chánh dịch

Đông Phương bất bại

February 12th, 2008

TẨU NGÃ LỘ

By La Văn 【走我路 by 罗文】

Download tẩu ngã lộ 

Jet Li in Swordsman 2 (The Smiling, Proud Wander)

Jet Li in Swordsman 2 (The Smiling, Proud Wanderer) music video The Smiling, Proud Wanderer (Chinese pinyin: xiào ào jiāng hú) is a 1967 Chinese-language wuxia novel written by Jinyong. The story is about friendship and love, deception and betrayal, ambition and lust for power. In the middle of it all is , Linghu Chong, an orphan who is the senior student of Yue Buqun, leader of Huashan Sect, and the protagonist of the story. The story deals with his journey and development as a swordsman and his witness to the various intrigues which take place in the martial world of the story. The Smiling, Proud Wanderer was intentionally written as a reflection of the politicians. In 1980, Jin Yong commented that he did not include any historical setting in this novel to show that these colorful people appear in every era. Furthermore, he pictured the characters (Yue Buqun, Old Man Mo, Zuo Lengchan, Ren Woxing, Dongfang Bubai, Chongxu, and etc.) as politicians rather than the leaders of the martial art sects.

无怨无悔我走我路
走不尽天涯路
在风云中你追我逐
恩怨由谁来结束
什么时候天地变成江湖
每一步风起云涌
什么时候留泪不如留血
每个人也自称英雄
什么是黑白分明
是是非非谁能回头
啊什么刀光剑影
把风花雪月留在心中
无怨无悔我走我路
走不尽天涯路
人在江湖却潇洒自如
因为我不在乎
无怨无悔我走我路
走不尽天涯路
在风云之中你追我逐
恩怨由谁来结束

PINYIN

wú yuàn wú huǐ wǒ zǒu wǒ lù
zǒu bùjǐn tiānyá lù
zài fēngyún zhōng nǐ zhuī wǒ zhú
ēnyuàn yóu shuí lái jiéshù

shénmeshíhòu tiāndì biànchéng jiānghú
měiyī bù fēngqǐyúnyǒng
shénme shíhòu liú lèi bùrú liú xiě
měigèrén yě zìchēng yīngxióng
shénme shì hēibái fēnmíng
shìshìfēifēi shuínéng huítóu
a shénme dāoguāngjiànyǐng
bǎ fēnghuāxuěyuè liúzài xīnzhōng

wú yuàn wú huǐ wǒ zǒu wǒ lù
zǒu bùjǐn tiānyá lù
rén zài jiānghú què xiāosǎ zìrú
yīnwèi wǒ bùzàihū

HÁN VIỆT

Vô oán vô hối ngã tẩu ngã lộ
Tẩu bất tận thiên nhai lộ
Tại phong vân trung nhĩ truy ngã trục
Ân oán do thuỳ lai kết thúc

Thập ma thì hậu thiên địa biến thành giang hồ
Mỗi nhất bộ phong khởi vân dũng
Thập ma thì hậu lưu lệ bất như lưu huyết
Mỗi cá nhân dã tự xưng anh hùng
Thập ma thị hắc bạch phân minh
Thị thị phi phi thuỳ năng hồi đầu
A thập ma đao quang kiếm ảnh
Bả phong hoa tuyết nguyệt lưu tại tâm trung

Vô oán vô hối ngã tẩu ngã lộ
Tẩu bất tận thiên nhai lộ
Nhân tại giang hồ khước tiêu sái tự như
Nhân vi ngã bất tại hồ

Vô oán vô hối ngã tẩu ngã lộ
Tẩu bất tận thiên nhai lộ
Tại phong vân chi trung nhĩ truy ngã trục
Ân oán do thuỳ lai kết thúc

DỊCH NGHĨA

Đường ta đi không oán hờn hối tiếc
Vượt xuyên suốt chân trời vô tận
Người lại người không ngừng truy sát ta
Ai người xóa bỏ chuyện ân oán?
Thiên địa biến thành giang hồ từ lúc nào?
Mỗi bước chân như gió loạn mây cuồng
Đến khi nào thì lệ tuôn không như máu đổ?
Ai cũng tự xưng là anh hùng
Thế nào gọi là trắng đen phải trái?
Ai người có thể xoay mặt với thị phi?
Cuộc gươm đao mãnh liệt
Đường ta đi không hờn không hối tiếc
Vượt xuyên suốt đường trời vô tận
Đời giang hồ ta ung dung tự tại
Bởi ta nào có cầu chi!

Hoa Sơn dịch

Ngưỡng vọng

February 8th, 2008

Ngưỡng Vọng

歌手:谢雨欣
专辑:欣天地
词:谢雨欣
曲:菊地闺介
Ca thủ ca sĩtạ vũ hân
Chuyên tập
albumhân thiên địa
từ
lờiTạ Vũ Hân
khúc
nhạcCúc Địa Khuê Giới

PINYIN

yángguāng xià shǎnshuo de nà kē xīng
y
ǒu le nǐ wǒ jiù néng kàn dé qīng
zhēng kāiy
ǎnjīng wǒ hóngmō dào guāngmíng
méiy
ǒu nǐ wǒ zhùyuàn chángmián bù xǐng
zh
ǐyào yǒu nǐ zài wǒ de shìxiàn lǐ
w
ǒ kěyǐ chuān yuèyú tiāndì
y
ǎngwàng zháo nǐ zǒngshì wúfǎ zìyǐ
xī jìn n
ǐ hūchū de qì cáinéng wéichí zhù wǒ de shēngmìng
tuōchī le m
ǔtǐ jiùshì wèile zhǎoxún nǐ
méiy
ǒu nǐ bù xiǎngyào wǒzìjǐ
zài n
ǐ huáilǐ chéngcháng zài nǐ huáilǐ sǐ
zhè jiùshì w
ǒ xuǎnzé de sùmìng

PHIÊN ÂM

阳光下闪烁的那颗星
dương quang hạ thiểm thước đích na khoả tinh
Vì sao lấp lánh dưới ánh mặt trời

 

有了你我就能看得清
h
u liu nhĩ ngã tu năng khan đc thanh
Có anh ri, em có th thy rt rõ

睁开眼睛我触摸到光明
tranh khai nhãn tinh ngã xúc m
c đáo quang minh
M đôi mt, em có th chm vào ánh sáng

没有你我宁愿长眠不醒
một hữu nhĩ ngã trữ nguyện trường miên bất tỉnh
Em thà muôn kiếp ngũ vùi nếu không có anh

只要有你在我的视线里
ch
yêu hu nhĩ ti ngã đích th tuyến lí
Min là có anh trong tm mt

我可以穿越于天地
ngã kh
dĩ xuyên vit vu thiên đa
Em có th vượt xuyên vũ tr

仰望着你总是无法自已
ng
ưỡng vng trước nhĩ tng th vô pháp t
Ngước nhìn anh, em không th là em na

吸进你呼出的气才能维持住我的生命
h
p tiến nhĩ hô xut đích khí tài năng duy trì tr ngã đích sinh mng
Em th tài khí ca anh mới có th duy trì sinh mng

脱离了母体就是为了找寻你
đoái li li
u mu th tu th vi liu trão tm nhĩ
Lt lòng m ch đ đi tìm anh

没有你不想要我自己
m
t hu nhĩ bt tưởng yếu ngã t k
Không có anh, thì cũng không có em

在你怀里成长在你怀里死去
t
i nhĩ hoài lí thành trường ti nhĩ hoài lí t kh
Trưởng thành trong vòng tay anh và cũng chết trong vòng tay anh

这就是我选择的宿命
giá t
u th ngã tuyn trch đích túc mng
Đây chính là vn mnh mà em đã chn

-Hoa Sơn dch

Xuân Mậu Tý 2008

phaononm2.gif

Next »