Văn Ngôn-Phật Thư-Bạch Thoại-Thư Pháp [Best viewed with InternetExplorer 7, FireFox, Safari, Chrome]

A chinese lion statue

- Everything is extraordinarily clear. I see the whole landscape before me, I see my hands, my feet, my toes, and I smell the rich river mud. I feel a sense of tremendous strangeness and wonder at being alive. Wonder of wonders.
- The secret of health for both mind and body is not to mourn for the past,
nor to worry about the future, but to live in the present moment wisely and earnestly.

- Guatama Siddhartha



Chính Khí ca – Tống – Văn Thiên Tường

April 1st, 2014

正氣歌 -文天祥


天地有正氣, 
雜然賦流形, 
下則為河岳, 
上則為日星, 
於人曰浩然, 
沛乎塞蒼冥, 
皇路當清夷, 
含和吐明庭, 
時窮節乃見, 
一一垂丹青。 
在齊太史簡, 
在晉董狐筆, 
在秦張良椎, 
在漢蘇武節, 
為嚴將軍頭, 
為嵇侍中血, 
為張睢陽齒, 
為顏常山舌, 
或為遼東帽, 
清操厲冰雪, 
或為出師表, 
鬼神位壯烈, 
或為渡江楫, 
慷慨吞胡羯, 
或為擊賊笏, 
逆豎頭破裂。 
是氣所磅礡, 
凜烈萬古存, 
當其貫日月, 
生死安足論, 
地維賴以立, 
天柱賴以尊, 
三綱實系命, 
道義為之根。 
嗟予遘陽九, 
隸也實不力, 
楚囚纓其冠, 
傳車送窮北, 
鼎鑊甘如飴, 
求之不可得, 
陰房闃鬼火, 
春院閟天黑, 
牛驥同一皂, 
雞棲鳳凰食, 
一朝蒙霧露, 
分作溝中瘠, 
如此再寒暑, 
百沴自僻易, 
哀哉沮洳場, 
為我安樂國, 
豈有他謬巧, 
陰陽不能賊, 
顧此耿耿在, 
仰視浮雲白, 
悠悠我心憂, 
蒼天曷有極! 
哲人日已遠, 
典刑在夙昔, 
風簷展書讀, 
古道照顏色。 


Chính khí ca –Văn Thiên Tường


Thiên địa hữu chính khí 
Tạp nhiên phú lưu hình 
Hạ tắc vi hà nhạc 
Thượng tắc vi nhật tinh 
Ư nhân viết hạo nhiên 
Bái hồ tắc sương minh 
Hoàng lộ đương thanh di 
Hàm hoà thổ minh đình 
Thời cùng tiết nãi kiến
Nhất nhất thuỳ đan thanh 
Tại Tề thái sử giản 
Tại Tấn Đổng Hồ bút 
Tại Tần Trương Lương chuỳ 
Tại Hán Tô Vũ tiết. 
Vi Nghiêm tướng quân đầu 
Vi Kê thị trung huyết 
Vi Trương Tuy Dương xỉ 
Vi Nhan Thường sơn thiệt 
Hoặc vi Liêu Đông mạo 
Thanh tháo lệ băng tuyết 
Hoặc vi xuất sư biểu 
Quỷ thần khấp tráng liệt 
Hoặc vi độ giang tiệp 
Khẳng khái thôn Hồ Hiệt 
Hặc vi kích tặc hốt 
Nghịch thụ đầu phá liệt 
Thị khí sở bàng bạc 
Lẫm liệt vạn cổ tồn 
Đương kỳ quán nhật nguyệt 
Sinh tử an túc luân 
Địa duy lại dĩ lập 
Thiên trụ lại dĩ tôn 
Tam cương thực hệ mệnh 
Đạo nghĩa vi chi căn. 
Ta dư cấu dương cứu 
Lệ dã thực bất lực 
Sở tù anh kỳ quan 
Truyền xa tống cùng bắc 
Đỉnh hoạch cam như di 
Cầu chi bất khả đắc 
Âm phòng khích quỷ hỏa 
Xuân viện bí thiên hắc 
Ngưu ký đồng nhất tạo 
Kê thê phượng hoàng thực 
Nhất triêu mông vụ lộ 
Phân tác câu trung tích 
Như thử tái hàn thử 
Bách lệ tự tích dịch 
Ai tai thư như trường 
Vi ngã an lạc quốc 
Khởi hữu tha mậu xảo 
Âm dương bất năng tặc 
Cố thử cảnh cảnh tại 
Ngưỡng thị phù vân bạch 
Du du ngã tâm bi 
Thương thiên hạt hữu cực 
Triết nhân nhật dĩ viễn 
Điển hình tại túc tích 
Phong thiềm triển thư độc 
Cổ đạo chiếu nhan sắc. 


Bài hát chính khí (Người dịch: Hoàng Tạo) 


Trời đất có chính khí 
Tỏa ra cho muôn loài 
Là sông núi dưới đất 
Là trăng sao trên trời 
Đầy rẫy cả vũ trụ 
Khí hạo nhiên của người 
Gặp cảnh đời bình trị 
Triều thịnh vang lời vui 
Khi cùng, tiết tháo rõ 
Sử xanh ghi đời đời. 
Ở Tề, sách Thái Sử 
Ở Tấn, bút Đổng Hồ 
Ở Tần, chùy Bác Lãng 
Ở Hán, cờ họ Tô 
Đầu Nghiêm thách trước giặc 
Máu Kê trên áo vua 
Răng Trương công chửi địch 
Lưỡi Kiều Khanh mắng thù. 
Hoặc là mũ Liêu Đông 
Vẻ băng tuyết phau phau 
Hoặc là biểu “Ra quân” 
Lẫm liệt quỷ thần sầu 
Hoặc qua sông gõ nhịp 
Khảng khái nuốt quân Hồ 
Hoặc giật hốt đánh giắc 
Phường tiếm nghịch toang đầu. 
Khi ấy tràn ngập tới 
Oai nghiêm muôn thuở còn 
Khi đã vượt nhật nguyệt 
Sống thác chuyện con con! 
Khuôn đất nhờ đó vững 
Cột trời nhờ đó còn 
Ba giường được gìn giữ 
Đạo nghĩa có gốc nguồn. 
Xót ta gặp vận ách 
Tướng sĩ thực hèn nhát 
Dải mũ buộc thân tù 
Xe chở lên cực bắc 
Ninh nấu cũng cam lòng 
Còn để ta mong mãi 
Phòng sâu ma lập lòe 
Viện xuân thành ngục tối! 
Ngựa giỏi nhốt cùng trâu 
Chuồng gà, phượng nhặt thóc 
Thân này khi gió sương 
Đành rãnh ngòi lăn lóc 
Thế mà hai năm qua 
Tránh xa bao khí độc 
Thương ôi! Chỗ lội lầm! 
Lại sống yên tối sớm 
Phải đâu khôn khéo gì 
Âm dương không dám phạm 
Vằng vặc tấm cô trung 
Ngẩng nhìn mây trắng nổi 
Buồn thay! Nỗi lòng ta 
Trời xanh cao vòi vọi! 
Thánh hiền khuất lâu rồi 
Khuôn phép vẫn không mất 
Hiên gió mở sách coi 
Gương xưa soi trước mặt. 


– unghoadaphu sưu tầm và hiệu đính

Lậu Thất Minh – Đường – Lưu Vũ Tích

April 1st, 2014

陋室銘 -劉禹錫



山不在高,有仙則名。 
水不在深,有龍則靈。 
斯是陋室,惟吾德馨。 
苔痕上階綠 ,草色入簾青。 
談笑有鴻儒,往來無白丁。 
可以調素琴,閱金經。 
無絲竹之亂耳,無 案牘之勞形。 
南陽諸葛廬,西蜀子雲亭。 
孔子云:「何陋之有?」 


Lậu thất minh – Đường – Lưu Vũ Tích


Sơn bất tại cao, hữu tiên tắc danh; 
Thuỷ bất tại thâm, hữu long tắc linh. 
Tư thị lậu thất, duy ngô đức hinh. 
Ðài ngân thượng giai lục, thảo sắc nhập liêm thanh. 
Ðàm tiếu hữu hồng nho, vãng lai vô bạch đinh. 
Khả dĩ điều tố cầm, duyệt Kim kinh. 
Vô ti trúc chi loạn nhĩ, vô án độc chi lao hình. 
Nam Dương Gia Cát lư, Tây Thục Tử Vân đình. 
Khổng Tử vân: “Hà lậu chi hữu?” 


Bài minh về căn nhà quê mùa
(Người dịch: Nguyễn Hiến Lê) 

Núi không tại cao, có tiên thì nổi danh; 
Nước không tại sâu, có rồng thì hoá linh. 
Ðây là căn nhà quê mùa, chỉ nhờ đức ta mà thơm tho. 
Ngấn rêu biếc leo thềm, sắc cỏ xanh chiếu rèm. 
Cười nói có đại nho, đi lại không bạch đinh. 
Có thể gảy cây đàn mộc mạc, đọc Kim kinh. 
Không tiếng tơ tiếng trúc làm loạn tai, không giấy tờ, thư trát làm mệt thân hình. 
Thảo lư của Gia Cát ở Nam Dương, nhà mát của Tử Vân ở Tây Thục. 
Khổng Tử nói: “Có gì mà quê mùa?” 


Chú thích: bạch đinh 
Trỏ hạng bình dân, ít học, vô tài. 
Kim kinh là kinh Kim Cang của nhà Phật. 
Tiếng tơ là tiếng đàn, tiếng trúc là tiếng sáo, tiếng tiêu, nói chung là tiếng âm nhạc, ca hát ồn ào. 
Chú thích: Nam Dương Gia Cát lư 
Gia Cát Lượng (đời Tam Quốc) khi chưa ra giúp Lưu Bị, ở ẩn tại một thảo lư ở Nam Dương (nay là tỉnh Hà Nam). 
Tử Vân tức Dương Hùng, đời Hán, ở Tây Thục, cất một cái nhà mát gọi là Nguyên Ðình, tức Tử Vân đình. 
Chú thích: Hà lậu chi hữu? 
Luận ngữ, thiên Tử hãn chép: “Tử dục cư, cửu di”, hoặc viết: “Lậu, như chi hà?”. Khổng Tử viết: “Quân tử cư chi tắc hoá, hà lậu chi hữu?”, nghĩa là: Khổng Tử (chán vì thi hành đạo của mình ở Hoa Hạ không được) muốn lại ở miền mọi rợ. Có kẻ hỏi: “Quê mùa quá, ở sao cho nổi?”, ngài đáp: “Người quân tử ở đó thì cải hoá phong tục đi, có gì là quê mùa?”. Bốn chữ “hà lậu chi hữu” lấy ở điển đó, mà dùng theo một nghĩa khác, không nói về phong tục, văn hoá mà nói về sự tồi tàn của căn nhà.

 

Ứng Hòa Dã Phu sưu tầm

Ái Liên Thuyết – Chu Đôn Di

April 1st, 2014

Ái Liên Thuyết 愛蓮說 <周敦頤> Chu Đôn Di 



水陸草木之花,可愛者甚蕃。晉陶淵明獨愛菊;自李唐來,世人盛愛牡丹;予獨愛蓮之出淤泥而不染 ,濯清漣而不 妖,中通外直,不蔓不枝,香遠益清,亭亭靜植,可遠觀而不可褻玩焉。予謂菊,花之隱逸者也;牡 丹,花之富貴 者也;蓮,花之君子者也。噫!菊之愛,陶後鮮有聞;蓮之愛,同予者何人;牡丹之愛,宜乎眾矣。 


PHIÊN ÂM 
Thủy lục thảo mộc chi hoa , khả ái giả thậm phồn . Tấn.Đào Uyên Minh độc ái cúc ; tự Lý Đường lai , thế nhân thịnh ái mẫu đơn ; dư độc ái liên chi xuất ô nê nhi bất nhiễm , trạc thanh liên nhi bất yễu, trung thông ngoại trực , bất mạn bất chi , hương viễn ích thanh , đình đình tịnh thực , khả viễn quan nhi bất khả tiết ngoạn yên . Dư vị cúc , hoa chi ẩn dật giả dã ; mẫu đơn , hoa chi phú quý giả dã ; liên , hoa chi quân tử giả dã . Y ! Cúc chi ái , Đào hậu tiển hữu văn ; liên chi ái , đồng dư giả hà nhân ; mẫu đơn chi ái , nghi hồ chúng hĩ .


DỊCH NGHĨA 
Bông của cây cỏ dưới nước trên bờ, nhiều loài dễ mến . Đào Uyên Minh đời Tấn riêng một mình thích cúc ; từ triều đại nhà Đường của họ Lý trở về sau , người đời rất thích mẫu đơn ; riêng tôi, tôi thích hoa sen, ‘gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn’, trơ trọi trên nước lăn tăn mà không ẻo lả, bên trong thông suốt bên ngoài thẳng ngay, chẳng bò dưới đất ( không hệ lụy ) chẳng phát nhánh cành ( không bè cánh ), mùi thơm truyền xa càng tinh khiết , cắm yên đứng thẳng ( hiên ngang , ngay thẳng ), có thể ngắm từ xa, nhìn không chán . Tôi nghĩ rằng hoa cúc là hoa của kẻ Ẩn Dật ; hoa mẫu đơn là hoa của bực Giàu Sang ; hoa sen là hoa của người Quân Tử vậy . Ôi ! Yêu thích hoa cúc , sau họ Đào vẫn còn có vài người ; có ai yêu thích hoa sen cùng với ta nào ; còn yêu thích mẫu đơn thì có nhiều kẻ đến thế ư .

 

Ứng Hòa Dã Phu sưu tầm

Cao Zhi in Romance of the Three Kingdoms

September 4th, 2009

Poem composed in seven paces

煮豆燃豆萁,
豆在釜中泣。
本是同根生,
相煎何太急!

Chử đậu nhiên đậu ki,
Đậu tại phủ trung khấp。
Bổn thị đồng căn sanh,
Tương tiên hà thái cấp!



Cao Zhi (Age of the Three Kingdoms)

Poem composed in seven paces

Bean stalks are burned to cook the beans.

The beans weep in the burning pan;

“We both sprang from the self same root;

Why should you bear so hard on me?”

Tào Phi

Tào Phi

THIÊN HẠ [46]

April 4th, 2009

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BỐN MƯƠI SÁU

 天下有道,卻走馬以糞。天下無道,戎馬生於郊。禍莫大於不知足,咎莫大於欲得。故知足之足,常足矣。

PINYIN

 tiānxià yǒu dào,què zǒu mǎ yǐ fèn。tiān xià wú dào,róng mǎ shēng yú jiāo。huo mo dà yú bù zhī zú,jiù mo dà yú yù dé。gù zhī zú zhī zú,cháng zú yǐ。

PHIÊN ÂM

Thiên hạ hữu đạo, khước tẩu mã dĩ phẩn. Thiên hạ vô đạo, nhung mã sanh ư giao 。 Họa mạc đại ư bất tri túc, cữu mạc đại ư dục đắc. Cố tri túc chi túc, thường túc hĩ.

ANH NGỮ

daotechingContentment

When the world lives in accord with the Way,
horses work on farms.
When the world does not live in accord with the Way,
the cavalry practices on battlefields.

The greatest temptation to crime is desire.
The greatest curse is discontent.
The greatest calamity is greed.
Whoever is content with contentment is always content.

Translated by Sanderson Beck,

DỊCH NGHĨA

Thiên hạ có đạo [các nước không gây chiến với nhau] thì ngựa tốt không dùng vào chiến tranh mà dùng vào việc cày cấy; thiên hạ vô đạo thì ngựa dùng vào chiến tranh và ngựa mẹ sinh con ở chiến trường [mà không sinh ở nhà].
[Do đó mà xét thì] họa không gì lớn bằng không biết thế nào là đủ, hại không gì bằng tham muốn cho được nhiều [đi chiếm nước ngoài] cho nên biết thế nào là đủ và thỏa mãn về cái đủ đó thì mới luôn luôn đủ.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

THIÊN HẠ [45]

February 18th, 2009

laotzu.gif

LÃO TỬ ĐẠO ĐỨC KINH

CHƯƠNG BỐN MƯƠI LĂM

大成若缺,其用不弊。大盈若沖,其用不窮。大直若屈,大巧若拙,大辯若訥。靜勝躁,寒勝熱,清靜為天下正。

PINYIN

dà chéng ruo quē ,qí yòng bù bì 。dà yíng ruo chōng ,qí yòng bù qióng 。dà zhí ruo qū ,dà qiǎo ruo zhuó ,dà biàn ruo nè 。jìng shèng zào ,hán shèng rè ,qīng jìng wèi tiānxià zhèng 。

PHIÊN ÂM

Đại thành nhược khuyết, kì dụng bất tệ. Đại doanh nhược trùng, kì dụng bất cùng. Đại trực nhược khuất, đại xảo nhược chuyết, đại biện nhược nột. Tĩnh thắng táo, hàn thắng nhiệt. Thanh tĩnh vi thiên hạ chánh .

ANH NGỮ

daotechingThe greatest perfection seems imperfect; yet its use is inexhaustible.
The greatest fullness seems empty; yet its use is endless.
The greatest straightness seems bent.
The greatest skill appears clumsy.
The greatest eloquence seems stammering.
Cold overcomes heat.
Calmness overcomes Active.
Tranquillity is the norm of the world.

Translated by Tien Cong Tran,
Book of Laozi

DỊCH NGHĨA

Cái gì hoàn toàn thì dường như khiếm khuyết mà công dụng lại không bao giờ hết; cái gì cực đầy thì dường như hư không mà công dụng lại vô cùng; cực thẳng thì dường như cong, cực khéo thì dường như vụng, ăn nói cực khéo thì dường như ấp úng
Tĩnh thắng động, lạnh thắng nóng, thanh tĩnh [vô vi] là chuẩn tắc trong thiên hạ.

LỜI BÀN

Đoạn trên, Vương Bật giảng rằng đạo tùy vật mà tạo thành, cứ tự nhiên, không cố ý, không vì riêng một vật nào, cho nên tựa như khiếm khuyết, hư không…mà công dụng thì vô cùng.

Đoạn dưới, nguyên tác chép là: “Táo thằng hàn, tĩnh thắng nhiệt”: động thì thắng lạnh, tĩnh thì thắng nóng; đó là luật tự nhiên; mùa đông lạnh, ta cử động cho nóng lên, mùa hè nóng, ta ngồi yên cho bớt nóng.

Nhưng bản ý của Lão tử có lẽ ở trong 6 chữ: “thanh tĩnh vi thien hạ chính”, khuyên chúng ta nên thanh tĩnh vô vi, cho nên sửa lại là tĩnh thắng táo, hàn thắng nhiệt” thì hợp hơn. Hàn là lạnh, mà thanh cũng có nghĩa là mát. Vả lại tĩnh và táo, hàn với nhiệt mới tương phản với nhau. Tĩnh và hàn là vô vi, táo và nhiệt là hữu vi; vô vi thắng hữu vi.

Nguyễn Hiến Lê dịch và chú giải

Next »