Thiềng Đức với Đường Thi

[Thiềng Đức]

1)-LÝ BẠCH tiển MẠNH HẠO NHIÊN
Do có một số Thi hữu nhầm lẫn bài này với bài Hoàng Hạc Lâu của Thôi Hiệu rất nổi tiếng mà có giai thoại là Lý Bạch, sau khi đọc bài HHL của TH, có ý kiến là sẽ không viết thơ về HHL vì TH viết quá hay rồi.

Tựa trên do Ngô Tất Tố dịch như sau:

Bạn từ Lầu Hạc lên đường
Giữa mùa hoa khói(1) Châu Dương xuôi dòng
Bóng buồm đã khuất bầu không
Trông theo chỉ thấy dòng sông bên trời...

(1) Tháng ba, nhiều sương khói.

Nguyên văn bài thơ của Lý Bạch.

HOÀNG HẠC LÂU tống MẠNH HẠO NHIÊN chi quảng lăng

Cố nhân tây từ Hoàng Hạc Lâu
Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu
Cô phàm viển ảnh bích không tận
Duy kiến Trường giang thiên tề lưu.

THIỀNG ĐỨC xin dịch

Bạn thân rời bước từ Lầu Hạc
Tháng ba sương khói khắp Dương Châu
Bóng buồm xa khuất mờ nhân ảnh
Bên trời chỉ thấy dòng sông sâu...

-TĐ học lỏm bỏm Hán Nôm nên chỉ viết theo các bài dịch nghĩa.

[Thiềng Đức]

-Có bài thơ cổ của Ngô Cư, đời Tống, xin gửi tạm đây, còn bài nguyên văn thì xin bổ sung sau.

2)-YẾN RÉO OANH

Rặng liễu bên cầu soi nước xanh
Mái tây ngắm suối đón thâm tình
Mơ màng nhân thế hay tiên cảnh
Trời ấm, hoa thơm...yến réo oanh...

16/1/2006

-Theo bài viết của Tác giả Bình Tam Lê trong Báo Giác Ngộ/Xuân Bính Tuất-2006
và dịch bằng lục bát...tạm tạm, nên TĐ 'ngứa nghề' mới thử dịch bằng tứ tuyệt như bài gốc.

-Xin quý Thi hữu cứ góp ý giúp. Cám ơn.
---------------------------------------------------
Bổ sung bài nguyên tác của Ngô Cư
Phiên âm bài thơ cổ.

Kiều bạn thuỳ dương hạ bích khê
Quân gia nguyên tại bắc kiều tê (tây)
Lai thời bất tự nhân gian thế
Nhật noãn, hoa hương sơn điểu đề.
---------------------------------------------------
-Bài này đón bạn, bài trên tiển bạn, nhập lại thành một bài
vẫn có ý nghĩa chủ đề liên hoàn...

[Thiềng Đức]

3)-CHUYỆN THẦN TIÊN
(Cảm tác theo 5 bài thơ DU TIÊN của Tào Đường, thời nhà Hán)


Lưu, Nguyễn ngày xưa đi hái thuốc
Lạc núi Thiên Thai lại gặp tiên
Theo suối Hoa Đào tìm đến động
Làm lễ vợ chồng được kết duyên


Nửa năm hương lửa xin từ biệt
Hai chàng rời động dạ bồi hồi
Hai nàng tiên nữ buồn đưa tiển
Nhớ thương khôn xiết lịm hồn ai!


Cháu bảy đời chào mừng cụ tổ
Lưu, Nguyễn trơ vơ nhớ chuyện xưa
Tìm về lối cũ...Hoa Đào hỡi!
Hai nàng hoàng hạc đã bay xa...


TĐ -12/10/2005
(Theo sách Đường thi của Ngô Tất Tố,
do Cụ cử Vũ Văn Thăng, U 80 cho mượn)
-Lại '2 hạc vàng'...nhớ Lầu Hoàng Hạc...Từ Thức-Giáng Tiên...
... nhớ ngày xưa Lưu, Nguyễn lạc tới Đào Nguyên (Văn Cao)...
Đúng là các cụ mơ mộng tuyệt đỉnh hoa sơn...
------------------------------------------
OK...cháu HS hỉ? Bác sẽ sửa mấy topic kia luôn...
-Còn 4 bài 'Thiềng Đức với ba Đại thụ thơ Đường:Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị'
sẽ giới thiệu sau.

[Thiềng Đức]

-Lâu quá không ghé vào, home này cũng bị lạnh lẽo, nay hâm nóng lại tí...
-Cảm tác sau khi đọc Tuyển tập thơ LÝ BẠCH.


'Tương tiến tửu' 'vạn cổ sầu'
Dưới vầng trăng sáng vài bầu rượu ngon
Năm ba gái đẹp rung non
Cợt cười chuyển bể nước tuôn lưng trời


Người tiên chuốt chén đầy vơi
'Thuyền lan chèo quế buông trôi' giữa dòng
'Giang thượng ngâm' hát trên sông
Hoàng Hà xuống biển mênh mông vắn dài


'Hoàng Hạc Lâu' chén ngậm ngùi
'Bóng buồm đã khuất' trên đời còn ai!
Rút dao chém nước...u hoài
Sầu lên tiển biệt...sớm mai rối lòng!...

TĐ -31/4/2001

[Thiềng Đức]

(Cảm tác sau khi đọc Tuyển tập Thơ Đỗ Phủ)

"Nhân sinh thất thập cổ lai hi"
Năm chín tuổi đời phải biệt ly
Xế bóng trăng xiên mơ Lý Bạch
Sống mà xa cách sống làm gì!

Lẽ đời xét kỷ vui nên hưởng
Người đẹp đất Kinh mộng Quý Phi
Tuyệt cú oanh vàng kêu liễu biếc
Lầu Nam đất khách khúc tình si

Bài hát lúc say có sá chi
Túi thơ bầu rượu giọt thầm thì
Càng già càng dại quên ngày tháng
Bến nước Sông Tương khóc Thánh thi!...

TĐ -9/5/2001
--------------------------------------
-Sẽ post bài viết về BẠCH CƯ DỊ, cho đủ bộ 3 đại thụ Đường thi/Lý Bạch, Đỗ Phủ, BCD.

[Thiềng Đức]

(Sửa lại tí cho đúng hơn, hay hơn)

Ai? người cỡi hạc vàng đi mãi
Còn lại nơi đây Hoàng Hạc lầu
Chim hạc thần bay từ hội ấy
Tầng mây trắng toả tới ngàn sau
Hán Dương cổ thụ soi sông lạnh
Anh Vũ bãi bồi ngát thảo dâu
Trời sụp tối quê hương khuất nẻo
Buồn vương khói sóng ta thêm sầu...


TĐ -8/10/2006
--------------------------------------
-Copy lại topic '...về bài HHL của bạn TĐ' của HS, cùng home này:
"Xin chào các bạn,
Tôi U 70 thích làm thơ Đường luật, chơi thơ từ năm 2000, đã có 180 bài thơ ĐL (bình cũ rượu mới)
đề tài Triết lý nhân sinh (TÌM ĐẠO NƠI TA, VUI BUỒN THẾ SỰ), màu sắc HXH (tếu, vui), chủ đề xã hội VN.
Thơ ĐL /VN không dùng điển tích, điển cố Trung Quốc, Hán Nôm,
không sai niêm luật Đường thi, không điệp ý, không điệp tự (trừ cố ý, nhưng phải hay)
và cần nhất 2 cặp đối cho ngon (đối ý, đối từ), bỏ bớt những rắc rối râu ria (khổ độc,...)..."
----------------------------------------
-Ý kiến về thơ ĐL sẽ viết tiếp ở chòi này...
----------------------------------------
-Xin chuyển qua home Biên khảo.

[Thiềng Đức]

(Cảm tác sau khi đọc Tuyển tập Thơ BCD)

Bến Tầm Dương vẳng tiếng tì bà
Giết Quý Phi lưu Trường hận ca
Nghe não nuột mưa đêm lộp bộp
Cảnh sinh ly khóc dưới trăng tà


Chưa tuổi cao sao tóc trắng rồi
Giang Châu Tư mã nghĩ xa xôi
Tấm lòng khi trước bây giờ khác
Tâm sự Thúy Kiều tỏ với ai?!


Bao giờ rũ sạch bụi hồng trần?
Bạn đến thăm đêm nhớ Ngọc Chân (1)
Tuổi bảy mươi lăm lòng tự khuyến
Sao thưa lấp lánh dải Sông Ngân...

TĐ -10/5/2001
(1) Quý Phi chết, thành Tiên nữ Ngọc Chân.
--------------------------------------------------
-Có hứa post bài này nhưng vì bận ở các chòi khác...
-Cố gắng sắp xếp độ nửa tháng sẽ post một bài mới.

[Thiềng Đức]

-Thấy đề tài hay (bên nhà của HS) nên TĐ cảm tác...

(Theo bài Tây Thi vịnh của VƯƠNG DUY)<O:p</O:p
<O:p</O:p

Tây Thi nổi tiếng trời cho đẹp<O:p</O:p
Gái Việt quê nghèo thôn Trữ La<O:p</O:p
Giặt lụa bên khe ngày sáng sớm<O:p</O:p
Đổi đời ái thiếp một vì vua<O:p</O:p
<O:p</O:p
Phạm Lãi, Việt Vương cùng hợp kế<O:p</O:p
Ngô Vương đắm sắc sa vào tròng<O:p</O:p
Mỹ nhân cung cách càng kênh kiệu<O:p</O:p
Bạn gái thôn xưa khó có mong

TĐ viết thêm
Phù Sai, Câu Tiển thù truyền kiếp<O:p</O:p
Tây Thi, Phạm Lãi tình sang trang... <O:p</O:p
<O:p</O:p

TĐ -3/11/2006<O:p</O:p
-Vương Duy viết lơ lửng, chỉ nói một khía cạnh nhỏ của Tây Thi,<O:p</O:p
nghĩa là sao?<O:p</O:p

<O:p</O:p

[Thiềng Đức]

Từ 5/9/2006 đã post cho 2 topics:
-Đường Thi
1-Lý Bạch tiển Mạnh Hạo Nhiên (Tứ tuyệt)
2-Yến réo oanh (Tt)
3-Chuyện thần tiên (3 Tứ cú)
4-Lý Bạch 'rượu và thơ' (LB/3 khổ)
5-Thánh thi Đỗ Phủ (3 Tứ cú)
6-Hoàng Hạc Lâu (ĐL)
7-Nỗi niềm Bạch cư Dị (3 Tc)
8-Tình sang trang (TTĐL)
-Cổ học
1-Mãi miên trường (3 Tc)
2-Chí nhân-Đại nghĩa (ĐL)
3-Sao Khuê vẫn rạng (ĐL)
4-Thì giờ (ĐL)
5-Vịnh Chu văn An (2 Tc)
6-Học Sử nước ta (LB/10 khổ)
-Việt thi (12 bài)
-Khuyến tu (13 bài)
-Xướng hoạ (19 bài)
-Thơ tự trào (16)
---------------------
Tạm tổng họp ở đây 6 topics chính nêu trên được 74 bài,
còn 1 topic Biên khảo và 1 topic Thơ dịch Pháp văn (chưa tính).
-Xin xem chi tiết ở mỗi topic.

[Thiềng Đức]

Copy từ vnthuquan
-------------------
Ghi chú:-TĐ cố gắng dịch bằng trái tim Thôi Hiệu, có nâng cấp bài gốc (Thí dụ câu số 1 và 3 bị điệp ý: đi mãi, đi mất/không trở lại, là dư ý).
Bài này, từ trước đến nay, dường như có khoảng mươi thi nhân dịch. Sẽ có bài so sánh các bài dịch. Sơ bộ, Thơ Đường thì nên dịch bằng Thơ Đường luật. Dịch bằng các thể thơ khác thì cơ bản là yếu hơn. Thơ Đường luật thì cần 2 cặp đối cho ngon. Đối yếu thì cũng là kém.
Xin mời các cao nhân góp ý cho, để học hỏi nhau là chính và ngày càng nâng cao Thơ VN. Cám ơn nhiều...
Xin lỗi, xin ghi chú thêm:
Bài này TĐ dịch ngày 23/8/2005 trên cơ sở Tuyển tập Thơ Đường do
Kiều Văn biên soạn, Nhà xb ĐN-1994. Sau này có Cụ Vũ văn Thăng U 81(Cử nhân Văn khoa) cho mượn thêm tư liệu mới biết có bản dịch của các Thi nhân tiền bối trước đây là:-Tản Đà, Ngô Tất Tố, Khương Hữu Dụng, Trần Trọng Kim, Trần Trọng San, Nguyễn Quảng Tuân, rồi qua các tư liệu khác và web thì biết thêm có bài dịch của Vũ Hoàng Chương, HT Thích Đức Nhuận, w.hoasontrang/Duongthi có mấy vị nũa.
TĐ gửi đại bài dịch của mình đến w.phapvanca/vhnt (không quen), được TT Tâm Hòa mail báo tin bài dịch 'rất hay' và đưa lên w.phapvan.ca sau bài dịch của HT.TĐN. Xin phép dài dòng tí, để thấy văn học là khách quan như thế nào. Tin tưởng w.vnthuquan cũng hết sức khách quan và đánh giá đúng mức thơ hay, thơ không hay, ngỏ hầu cho văn học, nhất là 'thơ' ngày càng được nâng cao về chất lượng, chứ không phải về số lượng.
TĐ cũng đã có một số ý kiến đóng góp rải rác ở 3 home chính 'Thơ TĐ tếu vui', 'Tìm đạo nơi ta', 'Vui buồn thế sự'.
Xin giới thiệu để tiện tham khảo. Trân trọng. Thanks.
------------------------------------------------------------
Bổ sung ngày 30/8/06:
Vừa lướt qua w.phapvan.ca thấy có bài thơ của Nguyễn Du, nhân đi sứ bên Trung Quốc có ghé thăm Lầu Hoàng Hạc và đã viết bài cảm tác như sau (tư liệu do Tác giả Bùi Ngọc Tuấn sưu tầm và dịch bằng thơ lục bát):
===================
Đã post ở topic VT.

[Thiềng Đức]

(Cảm tác theo Tập THƠ ĐƯỜNG do Kiều Văn biên soạn)


Mãi nhớ nhau 'Trường tương tư'
Vén rèm...người đẹp hồn mơ dặm ngàn
Hái dâu xanh, nắng Trường An
Vin cành ửng má...Ngọc Quan gió lùa


'Ô dạ đề' quạ kêu khuya
Phòng không xuyên nữ...Xuân Thu giọt dài
'Đảo y thiên' áng mây trôi
Thiếp lau nước mắt, gửi ai áo này


'Thanh bình điệu' thoáng bóng mây
Cành hồng sắc nước...gió bay Nguyệt đài
'Oán tình' đẩm lệ giận ai
Gái Tần 'xuân tứ' chưa vơi nỗi lòng !...


TĐ -19/4/2001

[Thiềng Đức]

Độc Lão Tử
Ngôn giả bất tri, tri giả mặc
Thử ngữ ngô văn vu Lão quân
Nhược đạo Lão quân thị tri giả
Duyên hà tự nhược ngũ thiên văn.

Lời Lão tử<O:p</O:p
Không biết...nói nhiều, thôi mặc kệ
Là lời Lão Tử tiếng nghe qua
Duy Người hiểu đạo đà thông hết
Lưu chữ năm ngàn duyên thuận cho.
<O:p</O:p

-------------------
Đông dạ văn trùng
Trùng thanh đông tứ khổ ư thu
Bất giải sầu nhân văn diệc sầu
Ngã thị lão nhân thính bất uý
Thiếu niên bạch thính bạch đầu quân.


Cũng phải sầu<O:p</O:p
Tiếng trùng áo não đông hơn thu<O:p</O:p
Không biết buồn…nghe cũng phải sầu<O:p</O:p
Ta đã già rồi đâu có sợ<O:p</O:p
Thiếu niên khó tránh tóc râm đầu.<O:p</O:p


TĐ -1/12/2006
(theo tư liệu vnthuquan)

[Thiềng Đức]

Xuân tứ (của Lý Bạch)
Yên thảo như bích ti
Tần tang đê lục chi
Đương quân hoài quy nhật
Thị thiếp đoạn trường thì
Xuân phong bất tương thức
Hà sự nhập la vi


Ý Xuân
Cỏ đất Yên như tơ
Dâu xứ Tần xanh lơ
Ngày về chàng mong ngóng
Thiếp đứt ruột trông chờ
Gió Xuân không quen biết
Hà cớ đùa màn thưa


Xuân oán (của Lưu Phương Bình)
Sa song nhật lạc tiệm hoàng hôn
Kim ốc vô nhân kiến lệ côn
Tịch mịch không đình xuân dục vãn
Lê hoa mãn địa bất khai môn


Xuân giục tối
Bên song trời thấp bóng hoàng hôn
Người vắng lầu vàng thấy lệ tuôn
Tĩnh mịch sân đình Xuân giục tối
Hoa lê rụng khắp cửa không buồn

TĐ -2/12/2006

(Theo tư liệu vnthuquan)
Ghi chú thêm:-Tiền nhân viết thể thơ nào thì nên dịch theo thể thơ đó
(Tứ tuyệt, Đường luật). Các cụ viết dài thì xin chịu và ta tuỳ hứng...

[Thiềng Đức]

-Để giải mã bài thơ Bao Công ở room Văn Thơ Phật giáo...
<O:p</O:p
<TABLE style="WIDTH: 49.26%; BORDER-COLLAPSE: collapse" cellSpacing=0 cellPadding=0 width="49%" border=0><TBODY><TR><TD style="BORDER-RIGHT: #ece9d8; PADDING-RIGHT: 0.75pt; BORDER-TOP: #ece9d8; PADDING-LEFT: 0.75pt; PADDING-BOTTOM: 0.75pt; BORDER-LEFT: #ece9d8; WIDTH: 100%; PADDING-TOP: 0.75pt; BORDER-BOTTOM: #ece9d8; BACKGROUND-COLOR: transparent" vAlign=top width="100%">Tuyên Châu Tạ Diễu lâu tiễn biệt<O:p</O:p
Hiệu Thư Thúc Vân
(Thơ Lý Bạch-năm 753)<O:p</O:p






</TD></TR><TR><TD style="BORDER-RIGHT: #ece9d8; PADDING-RIGHT: 0.75pt; BORDER-TOP: #ece9d8; PADDING-LEFT: 0.75pt; PADDING-BOTTOM: 0.75pt; BORDER-LEFT: #ece9d8; PADDING-TOP: 0.75pt; BORDER-BOTTOM: #ece9d8; BACKGROUND-COLOR: transparent" vAlign=top>Khí ngã khứ giả
Tạc nhật chi nhật bất khả lưu
Loạn ngã tâm giả
Kim nhật chi nhật đa phiền ưu
Trường phong vạn lý tống thu nhạn
Đối thử khả dĩ hàm cao lâu
Bồng lai văn chương Kiến An cốt
Trung gian Tiểu Tạ hựu thanh phát
Cụ hoài dật hứng tráng tứ phi
Dục thướng thanh thiên lãm minh nguyệt
Trừu đao đoạn thuỷ thuỷ cánh lưu
Cử bôi tiêu sầu sầu cánh sầu
Nhân sinh tại thế bất xứng ý
Minh triêu tàn phát lộng biên chu. <O:p</O:p

Dịch nghĩa

Người bỏ ta đi mất,
Ngày hôm qua không thể giữ lại.
Người làm loạn tâm ta,
Ngày hôm nay thật lắm ưu phiền.
Gió thổi dài muôn dặm tiễn nhạn thu,
Trước cảnh có thể chuốc rượu say trên lầu cao.
Văn chương bồng lai, cốt cách Kiến An,
Trong đó có Tiểu Tạ là người cao nhã.
Lòng đầy dật hứng, tứ thơ hùng tráng bay lên,
Muốn lên đến trời xanh để ngắm trăng sáng.
Rút dao chém nước, nước càng chảy,
Nâng chén tiêu sầu, sầu càng sầu.
Người sống ở đời không được như ý,
Sớm mai rũ tóc xuôi thuyền bên sông.<O:p</O:p




</TD></TR></TBODY></TABLE>
<TABLE style="WIDTH: 100%; BORDER-COLLAPSE: collapse" cellSpacing=0 cellPadding=0 width="100%" border=0><TBODY><TR><TD style="BORDER-RIGHT: #ece9d8; PADDING-RIGHT: 0.75pt; BORDER-TOP: #ece9d8; PADDING-LEFT: 0.75pt; PADDING-BOTTOM: 0.75pt; BORDER-LEFT: #ece9d8; WIDTH: 34%; PADDING-TOP: 0.75pt; BORDER-BOTTOM: #ece9d8; BACKGROUND-COLOR: transparent" vAlign=top width="34%">





</TD></TR><TR><TD style="BORDER-RIGHT: #ece9d8; PADDING-RIGHT: 0.75pt; BORDER-TOP: #ece9d8; PADDING-LEFT: 0.75pt; PADDING-BOTTOM: 0.75pt; BORDER-LEFT: #ece9d8; PADDING-TOP: 0.75pt; BORDER-BOTTOM: #ece9d8; BACKGROUND-COLOR: transparent" vAlign=top>


</TD></TR></TBODY></TABLE>Thiềng Đức phỏng dịch<O:p</O:p

Thúc Vân sao nở bỏ ta<O:p</O:p
Làm sao giữ được ngày qua ngày chờ<O:p</O:p
Lòng ta thêm rối tơ vò<O:p</O:p
Bao nhiêu phiền muộn vẩn vơ chất đầy<O:p</O:p
<O:p</O:p

Gió thu vạn dặm nhạn bay<O:p</O:p
Lầu cao đối cảnh chén say tâm tình<O:p</O:p
Kiến An văn học lưu danh<O:p</O:p
Thơ người Tiểu Tạ dệt thành Bồng Lai<O:p</O:p

Lòng tràn hứng cảm ngút trời<O:p</O:p
Bay lên nắm lấy trăng soi ngậm ngùi<O:p</O:p
Rút dao chém nước nước xuôi<O:p</O:p
Chén sầu nâng tiễn khôn nguôi càng sầu<O:p</O:p

Đời người toại ý khó cầu<O:p</O:p
Dong thuyền rũ bỏ niềm đau sáng này.

-4/9/2007
(Lấy tư liệu bên w.Thivien)<O:p</O:p