Results 1 to 6 of 6
  1. #1

    Lightbulb T́m hiểu về Phú

    Phú ( thể Phú hay mọi người thường gọi là Hán Phú )

    養心說
    學問之道無他求其放心而已.
    故孟子曰養心莫善于寡欲,誠哉斯言也,養心之道有二,曰:有形之養心, 曰:無形之養心.
    流連乎詩酒風月, 游山玩水, 觀賞花木,此有形之養心.
    閉目靜坐, 心如枯木, 此無形之養心也。

    -
    DƯỠNG TÂM THUYẾT

    Học vấn chi đạo vô tha , cầu kỳ phóng tâm nhi dĩ ,
    Cố MẠNH TỬ viết : Dưỡng tâm mạc thiện ư quả dục , thành tai tư ngôn giă , dưỡng tâm chi đạo hữu nhị , viết : hữu h́nh chi dưỡng tâm , viết : vô h́nh chi dưỡng tâm ,
    Lưu liên hồ thi tửu phong nguyệt , du sơn ngoạn thủy , quan thưởng hoa mộc , thử hữu h́nh chi dưỡng tâm ,
    Bế mục tĩnh tọa , tâm như khô mộc , thử vô h́nh chi dưỡng tâm dă


    - khuyết danh - ứng ḥa dă phu - sưu tầm
    Last edited by UngHoaDaPhu; 03-31-2014 at 09:42 PM.

  2. #2
    Ái Liên Thuyết 愛蓮說 <周敦頤> Chu Đôn Di


    水陸草木之花,可愛者甚蕃。晉陶淵明獨愛菊;自李唐來,世人盛愛牡丹;予獨愛蓮之出淤泥而不染 ,濯清漣而不 妖,中通外直,不蔓不枝,香遠益清,亭亭靜植,可遠觀而不可褻玩焉。予謂菊,花之隱逸者也;牡 丹,花之富貴 者也;蓮,花之君子者也。噫!菊之愛,陶後鮮有聞;蓮之愛,同予者何人;牡丹之愛,宜乎眾矣。


    PHIÊN ÂM
    Thủy lục thảo mộc chi hoa , khả ái giả thậm phồn . Tấn.Đào Uyên Minh độc ái cúc ; tự Lư Đường lai , thế nhân thịnh ái mẫu đơn ; dư độc ái liên chi xuất ô nê nhi bất nhiễm , trạc thanh liên nhi bất yễu, trung thông ngoại trực , bất mạn bất chi , hương viễn ích thanh , đ́nh đ́nh tịnh thực , khả viễn quan nhi bất khả tiết ngoạn yên . Dư vị cúc , hoa chi ẩn dật giả dă ; mẫu đơn , hoa chi phú quư giả dă ; liên , hoa chi quân tử giả dă . Y ! Cúc chi ái , Đào hậu tiển hữu văn ; liên chi ái , đồng dư giả hà nhân ; mẫu đơn chi ái , nghi hồ chúng hĩ .


    DỊCH NGHĨA
    Bông của cây cỏ dưới nước trên bờ, nhiều loài dễ mến . Đào Uyên Minh đời Tấn riêng một ḿnh thích cúc ; từ triều đại nhà Đường của họ Lư trở về sau , người đời rất thích mẫu đơn ; riêng tôi, tôi thích hoa sen, ‘gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn’, trơ trọi trên nước lăn tăn mà không ẻo lả, bên trong thông suốt bên ngoài thẳng ngay, chẳng ḅ dưới đất ( không hệ lụy ) chẳng phát nhánh cành ( không bè cánh ), mùi thơm truyền xa càng tinh khiết , cắm yên đứng thẳng ( hiên ngang , ngay thẳng ), có thể ngắm từ xa, nh́n không chán . Tôi nghĩ rằng hoa cúc là hoa của kẻ Ẩn Dật ; hoa mẫu đơn là hoa của bực Giàu Sang ; hoa sen là hoa của người Quân Tử vậy . Ôi ! Yêu thích hoa cúc , sau họ Đào vẫn c̣n có vài người ; có ai yêu thích hoa sen cùng với ta nào ; c̣n yêu thích mẫu đơn th́ có nhiều kẻ đến thế ư .
    Last edited by UngHoaDaPhu; 03-31-2014 at 09:25 PM.

  3. #3
    Giới Tử - Tam Quốc - Gia Cát Vơ Hầu


    Giản thể :


    戒子言
    君子之行,静以修身,俭以养德。非澹泊无以明志,非宁静无以致远。夫,学须静也,才须学也,非 学无以广才, 非静无以成学。慆慢则 不 能研精,险躁则不能理性。年与时驰,意与岁去,遂成枯落。悲叹穷庐,将复何及也 !



    Phồn thể :




    君子之行 靜以修身, 儉以養德, 非澹泊 無以明志, 非寧靜 無以致遠. 夫, 學須靜也, 才須學也, 非學無以廣才, 非靜無以成學. 慆慢 則不能研精, 險躁則不能理性. 年與時馳, 意與歲去, 遂成枯落, 悲嘆窮廬, 將復何及也。
    諸葛武候戒子言


    Phiên Âm :


    Quân tử chi hạnh tĩnh dĩ tu thân , kiệm dĩ dưỡng đức , phi đạm bạc vô dĩ minh chí , phi ninh tĩnh vô dĩ trí viễn.
    Phù - học tu tĩnh dă , tài tu học dă , phi học vô dĩ quảng tài , phi tĩnh vô dĩ thành học.
    Thao mạn tắc bất năng nghiên tinh , hiểm táo tắc bất năng lư tính.
    Niên dữ thời tŕ , ư dữ tuế khứ , toại thành khô lạc , bi thán cùng lư , tương phục hà cập dă.


    Gia Cát Vơ Hầu - Giới Tử Ngôn

  4. #4
    陋室銘 -劉禹錫


    山不在高,有仙則名。
    水不在深,有龍則靈。
    斯是陋室,惟吾德馨。
    苔痕上階綠 ,草色入簾青。
    談笑有鴻儒,往來無白丁。
    可以調素琴,閱金經。
    無絲竹之亂耳,無 案牘之勞形。
    南陽諸葛廬,西蜀子雲亭。
    孔子云:「何陋之有?」


    Lậu thất minh - Đường - Lưu Vũ Tích


    Sơn bất tại cao, hữu tiên tắc danh;
    Thuỷ bất tại thâm, hữu long tắc linh.
    Tư thị lậu thất, duy ngô đức hinh.
    Đài ngân thượng giai lục, thảo sắc nhập liêm thanh.
    Đàm tiếu hữu hồng nho, văng lai vô bạch đinh.
    Khả dĩ điều tố cầm, duyệt Kim kinh.
    Vô ti trúc chi loạn nhĩ, vô án độc chi lao h́nh.
    Nam Dương Gia Cát lư, Tây Thục Tử Vân đ́nh.
    Khổng Tử vân: "Hà lậu chi hữu?"


    Bài minh về căn nhà quê mùa
    (Người dịch: Nguyễn Hiến Lê)



    Núi không tại cao, có tiên th́ nổi danh;
    Nước không tại sâu, có rồng th́ hoá linh.
    Đây là căn nhà quê mùa, chỉ nhờ đức ta mà thơm tho.
    Ngấn rêu biếc leo thềm, sắc cỏ xanh chiếu rèm.
    Cười nói có đại nho, đi lại không bạch đinh.
    Có thể gảy cây đàn mộc mạc, đọc Kim kinh.
    Không tiếng tơ tiếng trúc làm loạn tai, không giấy tờ, thư trát làm mệt thân h́nh.
    Thảo lư của Gia Cát ở Nam Dương, nhà mát của Tử Vân ở Tây Thục.
    Khổng Tử nói: "Có ǵ mà quê mùa?"


    Chú thích: bạch đinh
    Trỏ hạng b́nh dân, ít học, vô tài.
    Kim kinh là kinh Kim Cang của nhà Phật.
    Tiếng tơ là tiếng đàn, tiếng trúc là tiếng sáo, tiếng tiêu, nói chung là tiếng âm nhạc, ca hát ồn ào.
    Chú thích: Nam Dương Gia Cát lư
    Gia Cát Lượng (đời Tam Quốc) khi chưa ra giúp Lưu Bị, ở ẩn tại một thảo lư ở Nam Dương (nay là tỉnh Hà Nam).
    Tử Vân tức Dương Hùng, đời Hán, ở Tây Thục, cất một cái nhà mát gọi là Nguyên Đ́nh, tức Tử Vân đ́nh.
    Chú thích: Hà lậu chi hữu?
    Luận ngữ, thiên Tử hăn chép: "Tử dục cư, cửu di", hoặc viết: "Lậu, như chi hà?". Khổng Tử viết: "Quân tử cư chi tắc hoá, hà lậu chi hữu?", nghĩa là: Khổng Tử (chán v́ thi hành đạo của ḿnh ở Hoa Hạ không được) muốn lại ở miền mọi rợ. Có kẻ hỏi: "Quê mùa quá, ở sao cho nổi?", ngài đáp: "Người quân tử ở đó th́ cải hoá phong tục đi, có ǵ là quê mùa?". Bốn chữ "hà lậu chi hữu" lấy ở điển đó, mà dùng theo một nghĩa khác, không nói về phong tục, văn hoá mà nói về sự tồi tàn của căn nhà.

  5. #5
    Chính Khí ca - Tống - Văn Thiên Tường


    正氣歌 -文天祥


    天地有正氣,
    雜然賦流形,
    下則為河岳,
    上則為日星,
    於人曰浩然,
    沛乎塞蒼冥,
    皇路當清夷,
    含和吐明庭,
    時窮節乃見,
    一一垂丹青。
    在齊太史簡,
    在晉董狐筆,
    在秦張良椎,
    在漢蘇武節,
    為嚴將軍頭,
    為嵇侍中血,
    為張睢陽齒,
    為顏常山舌,
    或為遼東帽,
    清操厲冰雪,
    或為出師表,
    鬼神位壯烈,
    或為渡江楫,
    慷慨吞胡羯,
    或為擊賊笏,
    逆豎頭破裂。
    是氣所磅礡,
    凜烈萬古存,
    當其貫日月,
    生死安足論,
    地維賴以立,
    天柱賴以尊,
    三綱實系命,
    道義為之根。
    嗟予遘陽九,
    隸也實不力,
    楚囚纓其冠,
    傳車送窮北,
    鼎鑊甘如飴,
    求之不可得,
    陰房闃鬼火,
    春院閟天黑,
    牛驥同一皂,
    雞棲鳳凰食,
    一朝蒙霧露,
    分作溝中瘠,
    如此再寒暑,
    百沴自僻易,
    哀哉沮洳場,
    為我安樂國,
    豈有他謬巧,
    陰陽不能賊,
    顧此耿耿在,
    仰視浮雲白,
    悠悠我心憂,
    蒼天曷有極!
    哲人日已遠,
    典刑在夙昔,
    風簷展書讀,
    古道照顏色。


    Chính khí ca -Văn Thiên Tường


    Thiên địa hữu chính khí
    Tạp nhiên phú lưu h́nh
    Hạ tắc vi hà nhạc
    Thượng tắc vi nhật tinh
    Ư nhân viết hạo nhiên
    Bái hồ tắc sương minh
    Hoàng lộ đương thanh di
    Hàm hoà thổ minh đ́nh
    Thời cùng tiết năi kiến
    Nhất nhất thuỳ đan thanh
    Tại Tề thái sử giản
    Tại Tấn Đổng Hồ bút
    Tại Tần Trương Lương chuỳ
    Tại Hán Tô Vũ tiết.
    Vi Nghiêm tướng quân đầu
    Vi Kê thị trung huyết
    Vi Trương Tuy Dương xỉ
    Vi Nhan Thường sơn thiệt
    Hoặc vi Liêu Đông mạo
    Thanh tháo lệ băng tuyết
    Hoặc vi xuất sư biểu
    Quỷ thần khấp tráng liệt
    Hoặc vi độ giang tiệp
    Khẳng khái thôn Hồ Hiệt
    Hặc vi kích tặc hốt
    Nghịch thụ đầu phá liệt
    Thị khí sở bàng bạc
    Lẫm liệt vạn cổ tồn
    Đương kỳ quán nhật nguyệt
    Sinh tử an túc luân
    Địa duy lại dĩ lập
    Thiên trụ lại dĩ tôn
    Tam cương thực hệ mệnh
    Đạo nghĩa vi chi căn.
    Ta dư cấu dương cứu
    Lệ dă thực bất lực
    Sở tù anh kỳ quan
    Truyền xa tống cùng bắc
    Đỉnh hoạch cam như di
    Cầu chi bất khả đắc
    Âm pḥng khích quỷ hỏa
    Xuân viện bí thiên hắc
    Ngưu kư đồng nhất tạo
    Kê thê phượng hoàng thực
    Nhất triêu mông vụ lộ
    Phân tác câu trung tích
    Như thử tái hàn thử
    Bách lệ tự tích dịch
    Ai tai thư như trường
    Vi ngă an lạc quốc
    Khởi hữu tha mậu xảo
    Âm dương bất năng tặc
    Cố thử cảnh cảnh tại
    Ngưỡng thị phù vân bạch
    Du du ngă tâm bi
    Thương thiên hạt hữu cực
    Triết nhân nhật dĩ viễn
    Điển h́nh tại túc tích
    Phong thiềm triển thư độc
    Cổ đạo chiếu nhan sắc.


    Bài hát chính khí (Người dịch: Hoàng Tạo)


    Trời đất có chính khí
    Tỏa ra cho muôn loài
    Là sông núi dưới đất
    Là trăng sao trên trời
    Đầy rẫy cả vũ trụ
    Khí hạo nhiên của người
    Gặp cảnh đời b́nh trị
    Triều thịnh vang lời vui
    Khi cùng, tiết tháo rơ
    Sử xanh ghi đời đời.
    Ở Tề, sách Thái Sử
    Ở Tấn, bút Đổng Hồ
    Ở Tần, chùy Bác Lăng
    Ở Hán, cờ họ Tô
    Đầu Nghiêm thách trước giặc
    Máu Kê trên áo vua
    Răng Trương công chửi địch
    Lưỡi Kiều Khanh mắng thù.
    Hoặc là mũ Liêu Đông
    Vẻ băng tuyết phau phau
    Hoặc là biểu "Ra quân"
    Lẫm liệt quỷ thần sầu
    Hoặc qua sông gơ nhịp
    Khảng khái nuốt quân Hồ
    Hoặc giật hốt đánh giắc
    Phường tiếm nghịch toang đầu.
    Khi ấy tràn ngập tới
    Oai nghiêm muôn thuở c̣n
    Khi đă vượt nhật nguyệt
    Sống thác chuyện con con!
    Khuôn đất nhờ đó vững
    Cột trời nhờ đó c̣n
    Ba giường được ǵn giữ
    Đạo nghĩa có gốc nguồn.
    Xót ta gặp vận ách
    Tướng sĩ thực hèn nhát
    Dải mũ buộc thân tù
    Xe chở lên cực bắc
    Ninh nấu cũng cam ḷng
    C̣n để ta mong măi
    Pḥng sâu ma lập ḷe
    Viện xuân thành ngục tối!
    Ngựa giỏi nhốt cùng trâu
    Chuồng gà, phượng nhặt thóc
    Thân này khi gió sương
    Đành rănh ng̣i lăn lóc
    Thế mà hai năm qua
    Tránh xa bao khí độc
    Thương ôi! Chỗ lội lầm!
    Lại sống yên tối sớm
    Phải đâu khôn khéo ǵ
    Âm dương không dám phạm
    Vằng vặc tấm cô trung
    Ngẩng nh́n mây trắng nổi
    Buồn thay! Nỗi ḷng ta
    Trời xanh cao ṿi vọi!
    Thánh hiền khuất lâu rồi
    Khuôn phép vẫn không mất
    Hiên gió mở sách coi
    Gương xưa soi trước mặt.


    - unghoadaphu sưu tầm và hiệu đính

  6. #6
    蘭亭集序 - 王羲之


    永 和 九 年 , 歲 在 癸 丑 , 暮 春 之 初 , 會 于 會 稽 山 陰 之 蘭亭 , 修 禊 事 也 . 群 賢 畢 至 , 少 長 咸 集 . 此 地 有 崇 山 峻 嶺, 茂 林 修 竹 , 又 有 清 流 激 湍 , 映 帶 左 右 , 引 以 為 流 觴 曲水 , 列 坐 其 次 . 雖 無 絲 竹 管 絃 之 盛 , 一 觴 一 詠 , 亦 足 以暢 敘 幽 情 .


    是 日 也 , 天 朗 氣 清 , 惠 風 和 暢 , 仰 觀 宇 宙 之 大 , 俯 察品 類 之 盛 , 所 以 游 目 騁 懷 , 足 以 極 視 聽 之 娛 , 信 可 樂 也.


    夫 人 之 相 與 , 俯 仰 一 世 , 或 取 諸 懷 抱 , 悟 言 一 室 之 內, 或 因 寄 所 託 , 放 浪 形 骸 之 外 . 雖 趣 舍 萬 殊 , 靜 躁 不 同, 當 其 欣 於 所 遇 , 暫 得 於 己 , 快 然 自 足 , 不 知 老 之 將 至. 及 其 所 之 既 倦 , 情 隨 事 遷 , 感 慨 係 之 矣 . 向 之 所 欣 ,俛 仰 之 間 , 已 為 陳 跡 , 猶 不 能 不 以 之 興 懷 . 況 修 短 隨 化, 終 期 於 盡 . 古 人 云 ︰ 「 死 生 亦 大 矣 . 」 豈 不 痛 哉 !


    每 覽 昔 人 興 感 之 由 , 若 合 一 契 , 未 嘗 不 臨 文 嗟 悼 , 不能 喻 之 於 懷 . 固 知 一 死 生 為 虛 誕 , 齊 彭 殤 為 妄 作 , 後 之視 今 , 亦 猶 今 之 視 昔 , 悲 夫 ! 故 列 敘 時 人 , 錄 其 所 述 ,雖 世 殊 事 異 , 所 以 興 懷 , 其 致 一 也 . 後 之 覽 者 , 亦 將 有感 於 斯 文 .


    Lan Đ́nh Tập Tự - Tấn - Vương Hi Chi


    Vĩnh Hoà cửu niên, tuế tại Quư Sửu, mộ xuân chi sơ, hội ư Cối Kê sơn âm chi Lan Đ́nh, tu hễ sự dă. Quần hiền tất chí, thiếu trưởng hàm tập. Thử địa hữu sùng sơn tuấn lĩnh, mậu lâm tu trúc; hựu hữu thanh lưu kích thoan, ánh đới tả hữu. Dẫn dĩ vi lưu thương khúc thuỷ, liệt toạ kỳ thứ; tuy vô ty trúc quản huyền chi thịnh, nhất thương nhất vịnh, diệc túc dĩ sướng tự u t́nh. Thị nhật dă, thiên lăng khí thanh, huệ phong hoà sướng; ngưỡng quan vũ trụ chi đại, phủ sát phẩm loại chi thịnh; sở dĩ du mục sính hoài, túc dĩ cực thị thính chi ngu, tín khả lạc dă.


    Phù nhân chi tương dữ, phủ ngưỡng nhất thế, hoặc thủ chư hoài băo, ngộ ngôn
    nhất thất chi nội; hoặc nhân kư sở thác, phóng lăng h́nh hài chi ngoại. Tuy thú xá vạn thù, tĩnh táo bất đồng; đương kỳ hân ư sở ngộ, tạm đắc ư kỷ, khoái nhiên tự túc, bất tri lăo chi tương chí. Năi kỳ sở chi kư quyện, t́nh tùy sự thiên, cảm khái hệ chi hĩ. Hướng chi sở hân, phủ ngưỡng chi gian, dĩ vi trần tích, do bất năng bất dĩ chi hứng hoài; huống tu đoản tuỳ hoá, chung kỳ ư tận. Cổ nhân vân: “Tử sinh diệc đại hĩ.” Khởi bất thống tai! Mỗi giám tích nhân hứng hoài chi do, nhược hợp nhất khế; vị thường đắc lâm văn ta điệu, bất năng dụ chi ư hoài. Cố tri nhất tử sinh chi hư đản, tề Bành Thương chi vọng tác. Hậu chi thị kim, diệc do kim chi thị tích, bi phù!


    Cố liệt tự thi nhân, lục kỳ sở thuật, tuy thế thù sự dị, sở dĩ hứng hoài, kỳ trí nhất dă. Hậu chi giám dă, diệc tương hữu hoài ư tư văn.


    P/S : - Âm Hán Việt th́ như vậy nhưng khi dịch th́ mỗi người một khác nên ở đây chủ yêu chỉ cung câp chữ Phồn thể và âm Hán Việt thôi


    DỊCH NGHĨA:


    BÀI TỰA TẬP THƠ LAN Đ̀NH ( Tấn ) Vương Hy Chi


    Năm thứ chín niên hiệu Vĩnh Ḥa [1], nhằm năm Quí Sửu, đầu tháng ba [2], hội ở
    Lan Đ́nh tại huyện Sơn Âm, quận cối Kê [3] để cử hành lễ tu hễ [4]. Quần hiền tới đủ, già trẻ đều họp. Nơi đó có núi cao, đỉnh lớn, rừng rậm trúc dài, lại có ḍng trong chảy xiết, chiếu quanh hai bên, dẫn nước uốn khúc làm chỗ thả chén [5]. Mọi người ngồi theo thứ tự. Tuy không có tiếng tơ, tiếng trúc, tiếng quản, tiếng huyền [6] cho vui tai, nhưng uống một hớp rượu ngâm một câu thơ, cũng đủ thư sướng u t́nh [7]. Hôm đó khí trời trong sáng, gió nhẹ lâng lâng, ngẩng nh́n vũ trụ mênh mông, cúi xem vạn vật muôn vẻ, phóng tầm mắt, mở cơi ḷng, đủ để hưởng hết cái thú của tai mắt, thực là vui vậy.


    Người ta cùng cúi ngửa ở trong đời [8], có người đem cái hoài băo của ḿnh ra đàm đạo với bạn bè trong một nhà, có kẻ gởi tấm ḷng ở một sự t́nh ǵ mà phóng lăng ở ngoài h́nh hài; hai hạng người đó tuy thủ xả tĩnh động [9] khác nhau, nhưng đương lúc vui gặp thời, tạm đắc ư với ḿnh th́ đều khoan khoái tự túc mà chẳng hay cái già sắp tới. Kịp đến khi mỏi mệt, t́nh ư theo sự thế mà thay đổi, th́ đều sinh ra cảm khái. Cái mà trước kia vui trong lúc cúi ngửa nay đă thành ra vết cũ, mà nhớ lại ḷng không thể không hoài cảm. Huống đời người dài ngắn do trời, nhưng đều qui về cơi chết cả. Cổ nhân nói:“Tử sinh đều là việc lớn”, há chẳng đau ḷng thay!


    Mỗi khi xét nguyên do người đời xưa cảm khái như in với người đời nay [10], không lần nào đọc văn người trước mà không than thở buồn rầu, trong ḷng không hiểu tại sao. Cho hay bảo tử sinh cũng như nhau là lời hư ngoa [11]; bảo Bành Tổ không hơn ǵ kẻ chết yểu [12] là lời nói láo. Người đời sau nh́n lại đời bây giờ cũng như người bây giờ nh́n lại đời xưa [13], buồn thay!


    V́ vậy tôi chép lại chuyện người trong tiệc, sao lục thơ họ làm, tuy đời và việc đều khác nhưng lẽ sở dĩ cảm khái th́ là một [14]. Người đời sau đọc bài này chắc không khỏi bùi ngùi [15].


    CHÚ THÍCH:


    [1]. Vĩnh Ḥa là niên hiệu Tấn Mục Đế.
    [2]. Nguyên văn: mộ xuân là tháng cuối mùa xuân.
    [3]. Sơn Âm, Cối Kê đều ở Chiết Giang.
    [4]. Lễ tu hễ là một cuộc lễ vào ngày tị trong thượng tuần tháng ba; người ta ra bờ sông tắm rửa, vẩy
    nước để trừ ma và những điều bất tường.
    [5]. Trong khi làm lễ đó, người ta ngồi rải rác hai bên bờ sông, thả một chén rượu ở trên ḍng nước,
    chén trôi xuôi xuống, tắp vào chỗ nào th́ người ta lại vớt lên, uống rượu trong chén (v́ vậy cho nên gọi là
    lưu thương: lưu là trôi, thương là chén rượu); có lẽ không muốn cho chén trôi xa, người ta lựa chỗ nào
    ḍng nước uốn khúc mà thả; nếu không th́ phải dẫn nước sao cho nó chảy uốn khúc (như vậy gọi là khúc
    thủy: khúc là uốn cong, thủy là nước).
    [6]. Quản là ống sáo, tiếng trúc tức là tiếng sáo. Huyền là dây đàn, cái đàn; tiếng tơ tức là tiếng đàn.
    [7]. Nghĩa là ḷng được hả hê, vui vẻ, không c̣n buồn rầu nữa.
    [8]. Ư nói: sống trên đời.
    [9]. Thủ là lấy, xả là bỏ. Thủ và động trỏ hạng người xử thế, xả và tĩnh trỏ hạng người xuất thế. Hai hạng
    người đó, tác giả đă nói trong hàng trên: hạng đem hoài băo ra đàm đạo với bạn bè và hạng phóng lăng
    ở ngoài h́nh hài.
    [10]. Nguyên văn: nhược hợp nhất khế, nghĩa là như hai phần của một tờ khế hợp với nhau. Cổ nhân
    làm khế ước, có hai phần: bên phải và bên trái; mỗi người giữ một bên, khi ráp hai phần lại th́ hợp với
    nhau. Câu này ư nói cổ nhân cũng buồn về sinh tử như ta.
    [11]. Coi tử sinh như nhau là thuyết của Trang tử, cũng là thuyết của nhà Phật.
    [12]. Bành Tổ thọ tám trăm tuổi; thương là đứa trẻ chết khi chưa đầy tuổi tôi. Coi thọ yểu nhưu nhau,
    cũng là thuyết của Trang Tử. Ư nói: người thời nào cũng buồn về sinh tử mà lại bảo tử sinh là một, thọ yểu
    như nhau th́ quả là không hợp nhân t́nh.
    [13]. Ư nói: đời sau có nh́n lại đời bây giờ th́ không thấy được người bây giờ, cũng như bây giờ ta
    nh́n lại thời trước, không thấy cổ nhân nữa.
    [14]. Câu này ứng với câu: “Mỗi lăm tích nhân hưng cảm chi do, nhược hợp nhất khế” ở trên.
    [15]. Câu này ứng với câu: “Vị thường bất lâm văn ta điệu” ở trên.


    Trích : ‘Cổ Văn Trung Quốc’ Nguyễn hiến Lê soạn. Tao Đàn xuất bản.


    Bài tựa cho Lan Đ́nh thi tập


    Năm Kỷ Sửu, Vĩnh Hoà thứ chín, sắp vào cuối xuân; cùng họp nhau nơi Lan Đ́nh, phía bắc núi Hội Kê, soạn lễ trừ tà. Quần hiền già trẻ đều đến. Đất ấy có núi cao non xinh; rừng xanh tốt, trúc vút cao; thêm suối trong cuộn chảy, lấp loáng bóng đôi bờ. Theo ḍng nước uốn lượn có thể thả chén rượu đặt lời thơ. Hết thảy đều chia thứ bậc cùng ngồi. Tuy vắng tiếng đàn sáo ca xang, nhưng một chén rượu, một lời ngâm cũng đủ vui mà bày giải khối t́nh u uẩn. Ngày hôm ấy trời trong mây lành, gió mát ru êm. Ngưỡng trông trời vũ trụ bao la, cúi xem đất muôn loài tươi tốt. Buông ḷng cảm hứng theo đôi mắt dơi trông, cũng đủ thích mắt vui tai. Thật sướng lắm thay.
    Phàm người cùng người tương hội chỉ là trong thoáng chốc của cuộc đời; có người khi giao tiếp giữ kín hoài băo bên trong, có người phóng lăng h́nh hài kư thác ḷng ḿnh ra ngoài lời. Khi buông thả, khi nắm giữ; lúc lặng, lúc mau khác biệt muôn vàn. Tuy vậy mà vẫn lấy làm vui, dầu trong chốc lát, chẳng biết tuổi già đang đến. Rồi khi tự thân ṃn mỏi, tâm t́nh theo sự vật đổi thay, khiến ḷng đầy cảm khái. Niềm vui giờ đây trong khoảnh khắc bỗng biến thành vết bụi mờ; như thế th́ ḷng ai không luyến tiếc. Huống chi cuộc đời dài ngắn biến hoá, rồi cũng đến lúc tận chung. Người xưa thường nói: “Việc tử sinh là việc lớn.” Há chẳng xót xa ư! Mỗi khi xét đến cảm hứng trong văn chương của người xưa rồi cùng hợp lại, th́ ḷng ta lại v́ lời văn mà trỗi mối u hoài không giải rơ được v́ sao. Cố khăng cho sống chết như một là chuyện hư dối, lấy cái thọ của Bành Tổ mà so với cái yểu của Thương Sinh(1) là giả vọng. Đời sau nh́n lại nay cũng như nay nh́n lại xưa, cả đều buồn thay!
    Vậy đây theo thứ tự các thi nhân mà chép lại; tuy tuổi tác chẳng đồng, sự việc có khác nhưng ḷng hoài cảm th́ như nhất. Người sau xem lại, hẳn v́ lời thơ mà gợi niềm thương cảm hơn chăng.


    Trương Củng phỏng dịch


    1) Bành Tổ thọ đến tám trăm tuổi, Thương Sinh th́ chết yểu


    unghoadaphu sưu tầm và hiệu đính

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •